پایگاه اطلاع رسانی عطر گل یاس

ای دل ار عشرت امروز به فردا فکنی
مایه نقد بقا را که ضمان خواهد شد
ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید
از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد

پیامبر خدا(ص) مى فرمایند: رجب، «شهرالله الأصم» است و بدان سبب آن را «اصم» نامیدند که هیچ ماهى به عظمت آن نمى رسد، مردم زمان جاهلیت به رجب حرمت مى نهادند و آنگاه که اسلام درخشیدن گرفت، بر حرمت آن افزود. بدانید که رجب ماه خدا، شعبان ماه من و رمضان ماه امت من است.(۱)

شعبان ماه بسیار شریفى است و به حضرت سید انبیاء، محمد مصطفی(ص)منسوب است؛ در تقویم قمری مناسب های فراوانی همچون ولادت امام حسین(ع)، ولادت حضرت ابولفضل(ع)، ولادت حضرت امام زین العابدین، سجاد(ع)، ولادت حضرت علی اکبر(ع) و ولادت حضرت صاحب الزمان، امام مهدی(عج)، در ماه شعبان ثبت شده است. در حقیقت ماه شعبان تنها ماه قمری است که شهادت ائمه اطهار(ع) در آن ثبت نشده است.

اهمیت ماه شعبان
امام خمینی(ره)، در باره عظمت ماه شعبان می فرماید:
««ماه شعبان مقدمه است براى ماه مبارک رمضان که مردم مهیا بشوند براى ورود در ماه مبارک رمضان و ورود در «ضیافة اللَّه».
شما وقتى که مى‏خواهید به مهمانى بروید خوب، یک وضع دیگرى ـ غالباً البته ـ، یک وضع دیگرى خودتان را درست مى‏کنید.
لباسى تغییر مى‏دهید و یک‏طور دیگرى وارد مى‏شوید. آنطورى که در خانه هستید یک تغییرى مى‏دهید.
ماه شعبان براى این است که همان مهیا بودنى که مى‏خواهید مهمانى بروید، خودتان را مهیا مى‏کنید و سر و ظاهرتان را، سر و صورتتان را یک قدرى فرق مى‏گذارید با آن وقتى که در خانه هستید.
در ضیافت خدا، ماه شعبان براى مهیا کردن این افراد است، مهیا کردن مسلمین است براى ضیافت خدا، ادبش آن مناجات شعبانیه(۲) است». (۳)

برکات ماه شعبان
امام روح الله در جای دیگر در مورد برکات ماه شعبان می فرماید:
«این سه ماه رجب و شعبان و ماه مبارک رمضان، برکات بسیار نصیب انسان، انسانهایى که مى‏توانند استفاده کنند از این برکات، شده است.
البته مبدأ همه مبعث است و دنبال او تمام جهاتى که هست. در ماه رجب، مبعث بزرگ و ولادت مولا على بن ابیطالب- سلام اللَّه علیه- و بعض ائمه دیگر، و در ماه شعبان ولادت حضرت سیدالشهدا- سلام اللَّه علیه- و ولادت حضرت صاحب- ارواحناله الفداء- و در ماه مبارک، نزول قرآن بر قلب مبارک پیغمبر اکرم بوده است.
و شرافت این سه ماه در زبانها و در بیانها و در عقلها و در فکرها نمى‏گنجد. و از برکات این ماهها ادعیه‏اى است که وارد شده است در این ماهها.
ما امروز در ماه شریف شعبان واقع هستیم، و مناجات شعبانیه از بزرگترین مناجات و از عظیمترین معارف الهى و از بزرگترین امورى است که آنهایى که اهلش هستند مى‏توانند تا حدود ادراک خودشان استفاده کنند».(۴)

قداست ماه مبارک رمضان و ماه شعبان
امام خمینی(ره)، در جمع گروهى از مسئولین نظام با بیانی شیوا و دلنشین، عاشقانه به بیان قداست ماههاى شعبان و رمضان می پردازد:
«ما در ماه شعبان هستیم و چند روز دیگر در ماه رمضان واقع مى‏شویم. ماه رمضان، ماه نبوت است و ماه شعبان، ماه امامت.
ماه رمضان، لیلة القدر دارد و ماه شعبان، شب نیمه شعبان دارد که تالى لیلة القدر است. ماه رمضان مبارک است؛ براى اینکه لیلة القدر [دارد] و ماه شعبان مبارک است؛ براى اینکه نیمه شعبان دارد.
ماه رمضان مبارک است؛ براى اینکه نزول وحى در او شده است یا به عبارت دیگر، معنویت رسول خدا وحى را نازل کرده است. و ماه شعبان معظم است؛ براى اینکه ماه ادامه همان معنویات ماه رمضان است.
این ماه مبارک رمضان جلوه لیلة القدر است که تمام حقایق و معانى در او جمع است. و ماه شعبان، ماه امامان است که ادامه همان است.
در ماه مبارک رمضان، مقام رسول اکرم- صلى اللَّه علیه و آله و سلم- به ولایت کلى الهى بالأصالة تمام برکات را در این جهان بسط داده است. و ماه شعبان، که ماه امامان است، به برکت ولایت مطلقه، به تبع رسول اللَّه همان معانى را ادامه مى‏دهد.
پس ماه رمضان ماهى است که تمام پرده‏ها را دریده است و وارد شده است جبرئیل امین بر رسول خدا و به عبارت دیگر، وارد کرده است پیغمبر اکرم جبرئیل امین را در دنیا. و ماه شعبان، ماه ولایت است و همه این معانى را ادامه مى‏دهد.
ماه رمضان مبارک است که قرآن بر او وارد شده است. و ماه شعبان مبارک است که ادعیه ائمه- علیهم السلام- در او وارد شده است.
ماه مبارک رمضان [است‏] که قرآن را وارد کرده است. قرآن مشتمل بر تمام معارف است و تمام مایحتاج بشر است و ماه شعبان، که ماه امامان است، ادامه همان حقیقت است و همان معانى در تمام دوره‏ها ..
آن چیزى که در قرآن به‏طور اسرار است، در ادعیه ائمه ما به‏طور اسرار است. در دعاى شعبانیه مى‏خوانیم که عرض مى‏کند به خدا:
وَاجْعَلْنى مِمَّنْ نادَیْتَهُ فَاجابَکَ وَ لا حَظْتَهُ فَصَعِقَ لِجَلالِکَ فَناجَیْتَهُ سِرّاً وَ عَمِلَ لَکَ جَهْراً.(۵)
مسئله «صعق» را مى‏آورد در میان؛ همان معنایى که در قرآن کریم راجع به حضرت موسى مى‏گوید: فَلَمّا تَجَلّى‏ رَبُّهُ لِلْجَبَلِ(۶) و موسى در «صعق» واقع شد. این ماه صعق است و این هم ماهى است که همان صعق را مى‏خواهد. این ماه تجلى الهى است بر پیغمبر اکرم و این ماه تجلى الهى به تبع پیغمبر اکرم بر امامان است.

حضرت مهدى- سلام اللَّه علیه- ابعاد مختلفه دارد که آنچه که براى بشر واقع شده است، بعض ابعاد اوست؛ چنانچه آنچه از قرآن و پیغمبر اکرم براى بشر معلوم شده است، بعض ابعاد آن معنویات است؛ معنویاتى در قرآن است که براى هیچ کس جز پیغمبر اکرم و کسانى که شاگرد او هستند و از او استفاده کرده‏اند، کشف نشده است.
و در ادعیه ما مسائلى است که همان‏طور است؛ همان طورى که رسول اکرم به حسب واقع، حاکم بر جمیع موجودات است؛ حضرت مهدى همان‏طور حاکم بر جمیع موجودات است.
آن خاتم رسل است و این خاتم ولایت. آن خاتم ولایت کلى بالأصاله است و این خاتم ولایت کلى به تبعیت است. پس این دو ماه، ماههایى هستند که باید ما راجع به آنها احترام‏ قائل بشویم. »)۷)

امید است در آستانه ماه شعبان، ماه پیامبر(ص)، به تبعیت از آن یار سفرکرده و عارف وارسته دلهای خود را از آلودگی و غبار های دنیا و دنیا زدگی زدوده، و خود را برای ورود به میهمانی بزرگ الهی بیاراییم و از برکات این ماه عظیم بهره مند شویم.
——————————————————–
(۱) ـ وسائل الشیعة، ج ۱۰، ص ۴۷۵٫
(۲) ـ عالم جلیل القدر، على بن طاووس این دعا را در اعمال ماه شعبان از حسین بن محمد «ابن خالویه» نقل مى‏کند و مى‏نویسد امیرالمؤمنین و فرزندانش(ع)، همیشه این دعا را در ماه شعبان مى‏خواندند. (اقبال الاعمال، ص ۶۸۵)، (مفاتیح الجنان، اعمال ماه شعبان).
(۳) ـ صحیفه امام، ج‏۱۳، ص: ۳۱٫
(۴) ـ صحیفه امام، ج‏۱۷، ص: ۴۵۶
(۵) ـ مرا از کسانى قرار ده که او را ندا دادى پس تو را اجابت کرد و او را دیدى، پس براى جلال تو بیهوش شد، و مناجات پنهانى کردى و او براى تو آشکارا عمل کرد. مفاتیح الجنان، اعمال مشترکه ماه شعبان، مناجات شعبانیه.
(۶) – سوره اعراف(۷)، آیه ۱۴۳: «پس چون خداوند بر کوه تجلى کرد.»
(۷) ـ صحیفه امام، ج‏۲۰، ص: ۲۴۸، ۲۴۹، ۲۵۰٫

منبع: http://www.rasanews.ir/Nsite/FullStory/?Id=9318

نوشتار زیر به بحث اهمیت خواندن دعا در ماه شعبان و مناجات شعبانیه از دیدگاه امام خمینی(ره) می پردازد:

اهمیت خواندن دعا در ماه شعبان
«این دعاهایى که در ماهها هست، در روزها هست، خصوصاً، در ماه رجب و شعبان و ماه مبارک رمضان، اینها انسان را همچو تقویت روحى مى‏کند- اگر کسى اهلش باشد، ماها که نیستیم- همچو تقویت روحى مى‏کند و همچو راه را براى انسان باز مى‏کند و نور افکن است براى اینکه، این بشر را از این ظلمتها بیرون بیاورد و وارد نور بکند که معجزه آساست.
به این دعاها عنایت بکنید. گول بعض از نویسنده‏ها و امثال کسروى(۲) را نخورید که ادعیه را تضعیف مى‏کردند؛ این تضعیف، تضعیف اسلام است، نمى‏فهمند اینها، بیچاره‏اند. نمى‏دانند در این کتاب چه چیزها هست، همان مسائل قرآن است با لسان دیگرى که لسان ائمه باشد.
لسان قرآن یکجور زبان است، زبان دعا یکجور زبان است، زبان علما و عرفا و اینها هم یک زبان دیگر است.
آنکه سبکبار مى‏کند انسان را و از این ظلمتکده مى‏کِشد او را بیرون و نفْس را از آن گرفتاریها و سرگشتگیهایى که دارد خارج مى‏کند این ادعیه‏اى است که از ائمه ما وارد شده‏اند.
ائمه ما- علیهم صلوات اللَّه- که تقریباً همه‏شان گرفتار به یک ابرقدرتهایى بودند که نمى‏توانستند یک کارى را انجام بدهند شاخص، علاوه بر آن هدایتهاى زیرزمینى که مى‏کردند این ادعیه‏شان براى تجهیز مردم بود، برخلاف آن دولتهاى قاهرى که بودند.
همین ادعیه بودند که اشخاص وقتى که ادعیه را مى‏خواندند قوّت روحى پیدا مى‏کردند و سبکبار مى‏شدند و شهادت براى آنها هَیِّن و آسان مى‏شد.
این ادعیه در ماه مبارک رجب و خصوصاً در ماه مبارک شعبان اینها مقدمه و آرایشى است که انسان به حسب قلب خودش مى‏کند براى اینکه مهیا بشود برود مهمانى؛ مهمانى خدا، مهمانى‏اى که در آنجا سفره‏اى که پهن کرده است قرآن مجید است و محلى که در آنجا ضیافت مى‏کند مهمش «لیلة القدر» است و ضیافتى که مى‏کند ضیافت تنزیهى و ضیافت اثباتى و تعلیمى [است‏]». (۳)
و در جای دیگر می گوید:
« ادعیه‏اى [را] که در این ماه مبارک؛ ماه معظم شعبان وارد شده است و پس از آن در ماه مبارک رمضان وارد شده است بخوانیم و درش تدبر کنیم».(۴)

مناجات شعبانیه
آن عارف زاهد و عاشق، آن واصل کامل در جای جای سخنانش از مناجات شعبانیه می گوید، و مردم و مسؤولان را به خواندن و تدبر در فراز های این دعای پر بها دعوت و سفارش می کند:
«من ندیده‏ام در ادعیه، دعایى را که گفته شده باشد همه امامها این دعا را مى‏خواندند، در دعاى شعبانیه این هست؛ اما من یادم نیست که در یک دعاى دیگرى دیده باشم که همه ائمه این را مى‏خواندند.
این مناجات شعبانیه براى این است که شما را، همه را مهیا کند براى «ضیافة اللَّه».»(۵)

ایشان در جای دیگر می فرماید:
«مناجات شعبانیه از مناجاتهایى است که کم نظیر است؛ مثل دعاى ابو حمزه که از حضرت سجاد وارد شده است، آن هم کم نظیر است و این هم کم نظیر است. دعاى کمیل در شعبان وارد شده است و یکى از ادعیه‏اى است که در پانزده شعبان، شب پانزده شعبان خوانده مى‏شود، مشتمل بر اسرارى است که دست ما از آن کوتاه است. از ائمه هدى‏ ادعیه‏اى وارد شده است که مضامین آنها را باید تأمل کرد، و آنهایى که اهل نظر هستند، اهل معرفت هستند بر آنها شرح کنند؛ آنها را به مردم ارائه بدهند، اگرچه هیچ کس نمى‏تواند آن چیزى [را] که به حسب واقع هست، شرح کند»(۶)
آن عارف وارسته در مورد عظمت مناجات شعبانیه این گونه می گوید:
« مناجات شعبانیه از بزرگترین مناجات و از عظیمترین معارف الهى و از بزرگترین امورى است که آنهایى که اهلش هستند مى‏توانند تا حدود ادراک خودشان استفاده کنند.»(۷)

یا می فرماید:
« اگر نبود در ادعیه الّا دعاى مناجات شعبانیه، کافى بود براى اینکه امامان ما، امامان بحقند؛ آنهایى که این دعا را انشا کردند و تعقیب کردند.
تمام این مسائلى که عرفا در طول کتابهاى طولانى خودشان یا خودشان مى‏گویند در چند کلمه مناجات شعبانیه هست، بلکه عرفاى اسلام از همین ادعیه و از همین دعاهایى که در اسلام وارد شده است از اینها استفاده کرده‏اند.
این دعاهاست که به تعبیر بعض از مشایخ ما (۸) مى‏فرمودند که «قرآن، قرآن نازل است، آمده است به طرف پایین و دعا از پایین به بالا مى‏رود، این قرآن صاعد است.»
معنویات در این ادعیه- آنى که انسان را مى‏خواهد آدم کند، آنى که این افرادى که اگر سر خود باشند از همه حیوانات درنده‏تر هستند- این ادعیه با یک زبان خاصى که در دعاها هست اینها این انسان را دستش را مى‏گیرد و مى‏بردش به بالا، آن بالایى که من و شما نمى‏توانیم بفهمیم، اهلش هستند.»(۹)

همچنین:

« مناجات شعبانیه از مناجات‏هایى است که اگر انسان دنبالش برود و فکر در او بکند، انسان را به یک جایى مى‏رساند. آن کسى که این مناجات را گفته و همه ائمه هم به حسب روایت مى‏خواندند، اینها، آنهایى بودند که وارسته از همه چیز بودند، مع ذلک آن‏طور مناجات مى‏کردند، براى اینکه خودبین نبودند. هرچه بودند این‏طور نبوده که خودش را ببیند که، حالا من امام صادق‏ام دیگر، نه، امام صادق مثل آن آدمى که در معصیت غرق است مناجات مى‏کند، براى اینکه مى‏بیند خودش هیچ نیست و هرچه هست نقص است و هرچه هست از اوست. هرچه کمال است از اوست، خودش چیزى ندارد. هیچ یک چیزى ندارند، انبیا هم هیچى نداشتند. همه هیچ‏اند و اوست فقط، همه هم دنبال او هستند، همه فطرت‏ها دنبال او هستند، منتها چون ما محجوبیم، نمى‏فهمیم که ما دنبال او هستیم؛ آنهایى که مى‏فهمند، آنها وارسته مى‏شوند و مى‏روند سراغ همان معنا. این کمال انقطاعى که خواستند، این کمال انقطاع همین است که از همه این چیزهایى که هستش، اصلش به کنار باشند.»(۱۰)

« مناجاتى که در ماه شعبان هست و من در نظر ندارم که در هیچ یک از ادعیه گفته شده باشد که ادعیه مال همه ائمه است. این دعاى شعبان، مناجات شعبان، مناجات همه ائمه است و در این، مسائل بسیار هست، معارف بسیار هست و ادب اینکه انسان چه جور باید با خداى تبارک و تعالى مناجات کند. ما غافلیم از این معانى که وضع چى است. شاید بعضى از جُهّال ما هم اینطور اعتقاد دارند که این ادعیه وارد شده و این چیزهایى که از ائمه وارد شده است اینها تشریفات است. مى‏خواهند ما را یاد بدهند و حال اینکه مسئله این نیست، مسئله این است که در مقابل خدا ایستادند آنها، آنها مى‏دانند که در مقابل چه عظمتى ایستادند، آنها معرفت دارند به خداى تبارک و تعالى و مى‏دانند چه کنند و مناجات شعبانیه از مناجاتهایى است که اگر یک نفر انسان دلسوخته، یک عارف دلسوخته- نه از این عارفهاى لفظى- بخواهد این را شرح کند و شرح کند از براى دیگران، بسیار ارزشمند است و محتاج به شرح است، چنانچه همه ادعیه ائمه- علیهم السلام .»(۱۱)

امید است با یاری جستن از خداوند متعال، در ماه شعبان، ماه پیامبر(ص)، انس با دعا در دل های ما ایجاد شده و با خواندن دعا های وارده از ائمه اطهار(ص)، و تدبر در آن ها، آمادگی، سعادت و توفیق حضور در مهمانی عظیم الهی را بیابیم.
—————————————————
(۱) ـ عالم جلیل القدر، على بن طاووس این دعا را در اعمال ماه شعبان از حسین بن محمد «ابن خالویه» نقل مى‏کند و مى‏نویسد امیرالمؤمنین و فرزندانش(ع)، همیشه این دعا را در ماه شعبان مى‏خواندند. (اقبال الاعمال، ص ۶۸۵)، (مفاتیح الجنان، اعمال ماه شعبان).
(۲) ـ احمد کسروى تبریزى از نویسندگان و تاریخ نگاران معروف با پنجاه اثر که در آثار خود از استعمال واژه‏هاى عربى پرهیز داشت. او با آنکه در جوانى لباس روحانیت بر تن داشت بعدها به عنصرى ضد دین و ضد روحانى مبدل شد و پیشنهاد کرد تمام کتابهایى که به زبان عربى و درباره دین نوشته شده است از جمله، قرآن کریم و مفاتیح الجنان را آتش زنند. وى سرانجام هنگام مراجعه به دادگسترى توسط یکى از فدائیان اسلام ترور شد.
(۳) ـ صحیفه امام، ج‏۱۳، ص: ۳۲ و ۳۳٫
(۴) ـ صحیفه امام، ج‏۲۰، ص: ۲۴۹،۲۵۰٫
(۵) ـ صحیفه امام، ج‏۱۳، ص: ۳۱٫
(۶) ـ صحیفه امام، ج‏۲۰، ص: ۲۵۰٫
(۷) ـ صحیفه امام، ج‏۱۷، ص: ۴۵۶
(۸) ـ آقاى محمدعلى شاه آبادى، استاد عرفان امام.
(۹) ـ صحیفه امام، ج‏۱۳، ص: ۳۱ و ۳۲٫
(۱۰) ـ صحیفه امام، ج‏۱۹، ص: ۲۵۳٫
(۱۱) ـ صحیفه امام، ج‏۱۷، ص: ۵۲۷٫

منبع: http://www.rasanews.ir/Nsite/FullStory/?Id=9320