پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری در گزارشی از حضور سرزده مقام معظم رهبری در منزل شهید رضایی نژاد نوشت: از همان لحظه‌ی ورودمان، دختربچه شروع می‌کند به ورجه وورجه توی اتاق. اسمش «آرمیتا»ست؛ آرمیتا رضایی‌نژاد؛ دختر شهید داریوش رضایی‌نژاد. ۵ ساله است. احتمالا خوشحالی‌اش از این است که امروز این همه مهمان به خانه‌شان آمده. «خانه» که چه عرض کنم؛ نمی‌دانم با گذشت چندماه، توانسته اینجا را به عنوان خانه قبول کند یا نه. بعد از این که پدرش را جلوی چشمان او و مادرش شهید کردند، به‌خاطر مسائل روحی، به این محل نقل مکان کرده‌اند. خانه‌ای ظاهرا نوساز که هنوز به جز یک قاب عکس بزرگ از پدر، چیز دیگری روی دیوارهایش نصب نشده؛ حتی عکس آرمیتا روی دوش پدر هم روی میز است.
سعی می‌کنم سر صحبت را با آرمیتا باز کنم. اما بر خلاف ظاهر بازیگوشش، انگار خیلی اهل حرف زدن نیست. عمویش می‌گوید: «به این راحتی‌ها با کسی کنار نمی‌آید.» ناچار می‌شوم از تخصصم استفاده کنم. می‌روم سراغ حساس‌ترین موضوع برای دختربچه‌ها: «چی کار کردی موهات اینقدر بلند شده؟» جواب می‌دهد: «شیر خوردم.» لحن شیرین کودکانه‌اش بیشتر از بازیگوشی‌هایش جذاب است. کتابی که دستش هست را نشانم می‌دهد و از روی آن اعداد را می‌خواند. همه عددها را بلد است. به جز «صفر» که به آن می‌گوید «ده». قبول می‌کند که تا «۲۰» برایم بشمرد و این کار را می‌کند. بعد هم کلمات نامفهومی زیر لب زمزمه می‌کند و می‌گوید: «تا ۳۰ شمردم. اما تند تند.» ظاهراً یخش آب شده. می‌گویم کتابش را برایم بخواند. کتاب را روی زمین می‌گذارد و دراز می‌کشد برای خواندن کتاب. اما برگه‌های وسط کتاب پاره می‌شود. فوری می‌گوید: «شیطون پارش کرد.»

کم‌کم عکاس و فیلمبردار هم از راه می‌رسند. شلوغی اتاق، آرمیتا را کمی ساکت و مظلوم می‌کند و کار من را مشکل. پیشنهاد می‌کنم از مادرش اجازه بگیرد و برایم نقاشی بکشد. خوشبختانه انگار از نقاشی هم خیلی خوشش می‌آید. مادرش هم استقبال می‌کند و یک مقوای کوچک و بسته پاستل‌هایش را به او می‌دهد. خودش هم تاج قرمز رنگش را می‌آورد و کنار من مشغول نقاشی می‌شود. البته حواسش هست که: «اگه اینجا رو به هم ریخته بکنم، مامانم دعوام می‌کنه.»
قرار می‌شود نقاشی خودش را بکشد. اول سر، بعد بدن، بعد دست و پاها. از او می‌پرسم: «پس صورتش کو؟» تذکر می‌دهد که صبر داشته باشم. اول دهان را می‌کشد و بعد چشم‌ها را. آخر سر هم یک نقطه می‌گذارد و می‌گوید: «حوصله ندارم دماغ بکشم.» پاهای نقاشی که شبیه دم ماهی می‌شود، نظرش عوض می‌شود: «این پری دریاییه.» بعد هم برای پری دریایی یا همان آرمیتای سابق، یک تاج می‌کشد. لباس پری را بنفش می‌کند و می‌گوید: «لباسش صورتی باشه. از صورتی خیلی خوشم میاد.» و با رنگ زرد، تاج پری را رنگ می‌کند و برای این که مبادا من رنگ‌ها را اشتباه کنم، توضیح می‌دهد: «زرد همون طلاییه دیگه.» نقاشی کشیدن آرمیتا فرصت خوبی برای عکاس‌ها مهیا می‌کند تا قبل از رسیدن آقا، چند عکس خوب از او بگیرند.
من هم به سمت دیگر اتاق می‌روم، جایی که مادر در حال صحبت با یکی از مسئولین است و عمو هم با یکی از عکاس‌ها گرم گرفته. در جایی که بتوانم حرف‌های دو طرف را بشنوم، می‌ایستم. مادر از سوابق همسرش می‌گوید: «متولد ۵۶ بود. اهل آبدانان ایلام هستیم. دو سال جهشی خوند و دیپلمش رو تو ۱۶ سالگی گرفت. برای این که به خانواده فشار مالی نیاد، رفت دانشگاه مالک‌اشتر؛ مهندسی برق. همیشه شاگرد اول بود. حتی توی دانشگاه. قرار بود از مهرماه دکتراش رو شروع کنه. استادی که باهاش مصاحبه کرده بود، خیلی ازش راضی بود.» اینها را می‌گوید و لابه‌لای حرف‌هایش، چند چیز دیگر هم می‌گوید و بعد تذکر می‌دهد که: «البته اینا رو که نباید منتشر کنید.» و این چند چیز، از موضوع تحقیقات «داریوش» هست تا جایگاه مدیریتی و علمی‌اش. عمو هم آن طرف دارد همین حرف‌ها را می‌زند.

خود مادر، کارشناسی ارشد علوم سیاسی‌اش را از دانشگاه علامه گرفته. البته دوره لیسانسش را دانشگاه تهران بوده و همانجا از طریق برادر شهید که حقوق می‌خوانده با داریوش آشنا شده. برادر شهید که الان هم در خانه هست و همه «عمو» صدایش می‌زنند، الان دیگر قاضی شده.
همسر شهید می‌رود سراغ خاطراتش از شهید. از این که روز ترور، اول مرداد بوده و روز ۲۶ تیر، یازدهمین سالگرد ازدواجشان. از این که هر از گاهی خواب شهید را می‌بیند که در آرامش است. و از این که «متاسفانه مادر شهید، کمتر خواب پسرش رو می‌بینه.» مادر و خواهر شهید هم در خانه هستند و توی آشپزخانه مشغول صحبت با یکدیگرند.
همسر شهید از احوال بعد از ترور می‌گوید و این که آنقدر پریشان‌حال بوده که یک روز بعد از ترور، پدرشوهرش او را نشناخته. می‌گوید معمولاً مردم در این شرایط دچار شوک می‌شوند. چند اصطلاح روان‌شناسی هم می‌گوید. حرف‌هایش چندان عجیب نیست. بالاخره وقتی مردی را جلوی همسر و دخترش ترور کنند، شوکه‌شدن چیز ساده‌ای به نظر می‌رسد. توضیح هم می‌دهد: «به‌خاطر همین هم دو تا روانشناس برای ما گذاشتن. اما چون من و دخترم، هر دوتامون «برون‌گرا» هستیم، مدام درباره‌ی روز حادثه باهم حرف می‌زنیم و دخترم اون روز رو برام تعریف می‌کنه. همین هم باعث شد که ما به اون شوک دچار نشیم. دکترها هم خیلی تعجب کرده بودن. حتی من دیگه وقتی ماجرای اون روز رو تعریف می‌کنم، گریه هم نمی‌کنم.» جمله همسر شهید تمام نشده که بغض میپرد توی گلویش. البته خیلی زود بر خودش مسلط می‌شود.

تازه متوجه می‌شوم که چرا وقتی از او اجازه گرفتم که عکس پدر را به آرمیتا بدهم، آنقدر راحت اجازه داد. البته مادر اشاره می‌کند که دخترش خیلی حساس است که تلویزیون حتما پدرش را در کنار سایر شهیدان نشان دهد و تعریف می‌کند که چند روز پیش، بعد از ترور مهندس احمدی روشن که تلویزیون کلیپی از دانشمندان شهید نشان می‌داده و تصویر داریوش در آنها نبوده، دخترش اعتراض کرده که: «پس چرا عکس بابا رو نشون ندادن.»

همسر ادامه می‌دهد که اگرچه اهل آبدانان ایلام بوده، نه در خانواده خودش و نه در خانواده همسرش، شهید نداشته‌اند. برای همین هم تازه متوجه حال و هوای خانواده شهدا می‌شود: «حالا که خودم قربانی هستم.» و ادامه می‌دهد که همین موضوع باعث شده با همسر سه دانشمند شهید دیگر، دکتر علی‌محمدی، دکتر شهریاری و مهندس احمدی روشن رابطه نزدیکی پیدا کند.

از جنب و جوش مسئولین می‌فهمیم که میهمان خانه شهید تا چند لحظه دیگر می‌آیند. عکاس‌ها و فیلمبردارها سعی می‌کنند در محل مناسبی قرار بگیرند. اما همسر شهید خیلی راحت در حال مصاحبه است. یکی از مسئولین پیش او می‌رود و آرام می‌گوید: «من فقط یه نکته خدمتتون عرض کنم. الان آقا تشریف میارن خونه‌تون.» همسر که حرف این مسئول را جدی نگرفته است، لبخندی می‌زند. اما بعد از چند لحظه که انگار تازه متوجه تغییر رفتار خبرنگارها می‌شود، می‌پرسد: «جدی می‌گین؟» و تازه متوجه می‌شود که میهمان امشب‌شان کیست. از او می‌پرسم مگر خبر نداشتید و می‌فهمم که او فکر می‌کرده قرار است از «روایت فتح» برای مصاحبه بیایند. نگاهی به ظاهر تیم خبرنگاری می‌اندازم. تازه متوجه می‌شوم که واقعاً هم شک‌برانگیز نیست که از روایت فتح آمده باشند.
مادر و خواهر شهید هم که اینجا هستند، امروز صبح برای معالجه مادر شهید به تهران آمده بودند. اولین جمله‌ی همسر شهید این است: «کاش خبر داده بودین که به پدر شهید هم می‌گفتیم بیان تهران. تو روحیه‌شون خیلی تاثیر داشت.» یاد چند دقیقه قبل می‌افتم که تعریف می‌کرد پدر شهید، پاسدار بوده و از روز اولِ جنگ به جبهه رفته؛ با تفنگ «برنو» و «ام یک». تا آخر جنگ هم به ندرت مرخصی می‌آمده. همین هم باعث شده بود که داریوش همیشه با عکسی از امام خمینی که روی دیوار خانه‌شان قرار داشته درد و دل کند.
هرچند میوه و شیرینی و شکلات روی میز چیده شده و قبلا هم با چای از ما پذیرایی کرده‌اند، اما همسر شهید تازه به فکر می‌افتد که چه باید بکند. اولین کار این است: «آرمیتا! آقای خامنه‌ای میخوان بیان خونه‌مون. همونی که عکسشون رو نشونت می‌دادم. وقتی اومدن، بهشون خوشامد بگو.» بعد هم می‌پرسد: «لازمه روسری سرش کنم؟» و پاسخ می­شنود که هیچکدام از این کارها لازم نیست. بهترین کار این است که بچه را به حال خودش بگذارد و خودش هم دم در برود. چون آقا چند لحظه دیگر می‌رسند.
مادر به دختر می‌گوید که برای آقا نقاشی بکشد و «روز حادثه» را هم به‌عنوان موضوع پیشنهاد می‌دهد. دختر هم که انگار متوجه کم‌بودن وقت شده، همانجا فوری روی زمین دراز می‌کشد و شروع می‌کند به نقاشی. اول یک دایره می‌کشد که ظاهراً «سر» است. بعد هم یک دایره بزرگ توی همان سر. بعد هم دو تا چشم. مثل نقاشی قبلی، حوصله دماغ ندارد و جای آن یک نقطه بین دو چشم می‌گذارد. بعد هم روسریِ نقاشی را می‌کشد و در آخر بدن و دست و پا را. مادر که از نقاشی بچه تعجب کرده، می‌پرسد: «این چیه کشیدی؟ گفتم روز حادثه رو بکش.» و آرمیتا جواب می‌دهد: «خب. این تویی دیگه.» مادر که انگار از چهره زشت نقاشی ناراحت شده، می‌گوید: «پس چرا دهنم انقدر بزرگه؟» و آرمیتا توضیح می‌دهد: «یادت نیس؟ داشتی جیغ می‌کشیدی دیگه.» و معلوم می‌شود این تصویر دختربچه از مادرش است، روزی که پدرش را جلوی چشمانش شهید کردند.
‫از او می‌پرسم «اون روز چی شد؟» و آرمیتا جواب می‌دهد: «بابام رو با تفنگ کشتن. من بالا سرش بودم. مامان جیغ می‌کشید. من رفتم خونه همسایه‌مون. بابا رو بردن بیمارستان. بعد رفتم خونه عمو خوابیدم. چون مامان نبود.» می‌پرسم: «کی بابات رو کشت؟» می‌گوید: «اسراییلیا. اسراییل جزیره آدم بدهاست. آدم خوبا رو شهیدشون می‌کنن.» می‌گویم: «می‌خوای چی‌کارشون کنی؟» می‌گوید: «اول دستگیرشون می‌کنیم. بعد میندازیمشون جهنم.» جهنم را آنقدر سفت و سخت می‌گوید که خنده‌ام می‌گیرد و می‌پرسم: «خودت؟» می‌گوید: «نه. پلیسا می‌گیرنشون. خدا هم میندازدشون جهنم.» جوابش به نظر قانع‌کننده می‌رسد.
بالاخره چند دقیقه انتظار به پایان می‌رسد. ساعت حدود ۷:۴۵ است که مادر به همراه دختر به استقبال آقا می‌روند. عمو و مادر شهید هم همین‌طور. شروع صحبت‌ها طبق معمول، تسلیت است و صحبت از شهید. همسر شهید که از مقامات علمی داریوش می‌گوید، آقا حرفش را تایید و تکمیل می‌کنند: «اینها هم برجستگی علمی داشته‌اند، هم برجستگی معنوی. نشانه‌اش هم شهادت است. این حرف اینقدر تکرار شده که عمقش پنهان مانده. اما خدا شهادت را نصیب هرکسی نمی‌کند.»
رهبر سراغی از پدر شهید می‌گیرند و وقتی می‌شنوند در آبدانان است، از خاطرات حضورشان در آبدانان در زمان جنگ تعریف می‌کنند و می‌گویند: «آبدانان، اولین محل اسکان آواره‌های جنگ بود. به خاطر نزدیکی‌اش به مناطق جنگی. و از آنجا آواره‌ها را به تهران و شیراز و جاهای دیگر می‌فرستادند.»
لابه‌لای همین صحبت‌هاست که آرمیتا نقاشی‌اش از مادر را به مهمان نشان می‌دهد. وقتی از او می‌خواهند نقاشی را توضیح بدهد، ترجیح می‌دهد نقاشی را بگیرد تا کاملش کند و از آن طریق حرفش را بزند. انگار هنوز یخش برای حرف زدن باز نشده. می‌خواهد همانجا روی زمین نقاشی کند اما آقا او را کنار خودشان می‌آورند و میز کنار دست خودشان را هم برای «آرمیتا خانوم» خالی می‌کنند تا همانجا مشغول نقاشی شود. بعد هم همانطور که به حرف‌های میزبان گوش می‌دهند، چشم از نقاشی کشیدن دختر برنمی‌دارند و با دست هم نوازشش می‌کنند. آرمیتا هم تندتند نقاشی می‌کشد و رنگ می‌کند. این را از سریع عوض کردن پاستل‌هایش می‌توان فهمید. اما بعد از چند دقیقه نظرش عوض می‌شود. نقاشی را رها می‌کند و می‌دود و نقاشی «پری دریای‌»‌اش را از اتاق دیگر می‌آورد و به دست رهبر می‌دهد.
آقا می‌پرسند: «این تو آبه؟ داره شنا می‌کنه؟» و آرمیتا که دیگر نطقش باز شده، جواب می‌دهد: «فکر کنم تو خشکی هم با دستاش بتونه راه بره.» همه از این حاضر جوابی خنده‌شان می‌گیرد. به‌خصوص خود آقا که می‌گویند: «معلومه خیلی باهوشه. از زمینی‌ها هم قوی‌تره.» و عمو باتعجب می‌گوید: «آرمیتا به این زودیا با کسی صمیمی نمی‌شه. با شما خیلی راحت صمیمی شد.» و آقا می‌گویند «القلب یهدی الی القلب».
آرمیتا از مادر اجازه می‌گیرد که از شکلات‌های روی میز بخورد. بعد هم شکلاتی برمی‌دارد و آن را جوری باز می‌کند و گاز می‌زند که میهمانشان هم ببیند. معنای این حرکاتش معلوم است. هرچند میزبانان به قدری در فضای جلسه قرار گرفته‌اند که چیزی تعارف نمی‌کنند.
همسر شهید از برادر دیگر شهید می‌گوید که رشته برق را رها کرده و حقوق خوانده. و حالا که برادرش شهید شده، می‌گوید کاش من هم همان برق را می‌خواندم. رهبر هم تایید می‌کنند: «البته در همه رشته‌ها می‌شود موثر بود. واقعا کی فکرش رو می‌کرد مهندس برق یا فیزیک بتواند اینقدر در سرنوشت کشور تاثیر بگذارد. هرکس باید در بخش خودش قوی باشد. فقط باید مانع جلویش نباشد و بستر برای پیشرفت آن فراهم باشد. هرکس هم نیتش را خدایی کند، سودش مضاعف می‌شود.» بعد هم تعریف می­‌کنند که رئیس یکی از مهمترین دانشگاه‌های تونس، چند روز پیش چند دقیقه‌ای بعد از نماز پیش ایشان رفته و از حیرتش از رشد علمی ایران گفته است. رهبر اینها را می‌گویند و می‌رسند به این مطلب که جوان جمهوری اسلامی اینقدر مؤثر است که هزینه می‌کنند تا ترورش کنند؛ هم هزینه‌ی مالی، هم اعتباری، هم وقت، هم نیرو؛ چون این جوان برای سایرکشورها هم الگو می‌شود.

آرمیتا که حالا یک نقاشی دیگر هم کشیده، آن را به رهبر نشان می‌دهد: «این خودمم.» توی این نقاشی، آرمیتا دو جفت بال دارد که بعداً به من می‌گوید قرار است با آنها تا «اون ور دنیا» پرواز کند. آقا هم حرفشان را قطع می­کنند و باز دختر را نوازش می­کنند؛ البته از همان موضوع حساس برای دختربچه‌ها می‌گویند: «چه موهای بلندی!» مادر که ظاهراً فکر می‌کند شاید بلندبودن موها چیز خوبی نبوده، فوری توضیح می‌دهد: «باباش خیلی این موها رو دوست داشت. برای همین آرمیتا نمی‌ذاره کوتاهش کنیم.» اما رهبر با یک حدیث منظورشان را تکمیل می‌کنند: «روایتی از امام صادق(ع) داریم که فرموده موهای «ام سلمه» همسر پیامبر(ص) آنقدر بلند بوده که آن را به «هجل» (پابند)ش می‌بسته و وقتی می‌ایستاده، از زیبایی مثل «پری» می‌شده است.» خیلی برایم جالب است که آرمیتا هم وقتی خودش را با موهای بلند نقاشی کرد، ترجیح داد نقاشی‌اش، تبدیل به تصویر یک پری بشود.
رهبر حال و احوالی هم با مادر شهید می‌کنند. مادر از فرزندانش می‌گوید که به جز داریوش که شهید شده، دو تا از پسرها قاضی هستند و یکی معلم. هر چهار دخترش هم تحصیل‌کرده هستند که دو نفر از آنها هم معلم هستند. تحصیل‌کرده بودن هر ۸فرزند، دوباره صحبت‌ها را برمی‌گرداند به ماجرای شهید و این که در جواب آشنایانی که پیشرفت‌های کشور را کوچک می‌دانستند، جواب می‌داده: «ما پیشرفت‌هایی کرده‌ایم که فعلا لازم نیست کسی بداند.» و این خاطره، انگار داغ رهبر را تازه می‌کند تا ایشان هم خاطره‌ای تعریف کنند: «البته بعضی‌ها غرض ندارند. اما باور نمی‌کنند. اون اوایل که هنوز نطنز کامل نبود و تازه یکی از این آبشارهای ۶۴ تایی را راه انداخته بودند، یکی از دانشمندان فیزیک کشور که هم پیرمرد خوبی است و هم از نظر علمی برجسته است، نامه‌ای به من نوشت که شما واقعاً باور کرده‌اید؟ من هم نوشتم که ایشان را در جریان ماجرا قرار بدهند.»
آقا البته تاکید می‌کنند که «پیشرفت کار جوانهاست. موتور حرکت، جوان‌ها هستند. پیرها، تجربه‌شان مفید است.» و بعد اشاره می‌کنند که زمانی موانع ذهنی درونی و موانع بیرونی و البته خیانت‌ها اجازه پیشرفت به ما نمی‌داد. همسر شهید هم که واقعا خوب صحبت می‌کند، ادامه می‌دهد: «شهادت دکتر علی‌محمدی، آغاز مسوولیت‌پذیری و تعهد دانشمندان بود.» اما حرفش نصفه می‌ماند. چون آرمیتا حالا نقاشی مادربزرگ را هم کشیده و می‌خواهد آن را به میهمان نشان دهد.

بالاخره وقتی آرمیتا می‌دود به اتاق دیگر، بحث ادامه پیدا می‌کند. کسی هم به صدای باز و بسته‌شدن کشوها در اتاق دیگر توجه نمی‌کند، به جز من که کنجکاو می‌شوم و می‌روم تا ببینم چرا آرمیتا به اتاق دیگر رفته. هرچند من هم سردر نمی‌آوردم او به دنبال چه چیزی می‌گردد.
همسر شهید، از داریوش می‌گوید که پیشنهادهای زیادی از دانشگاه‌های خارجی داشت، اما حتی جواب آنها را هم نمی‌داد. می‌گوید داریوش مسیرش را آگاهانه انتخاب کرده بوده و نشانش هم این که بعد از ترور ۲ دانشمند، حاضر نشد از کارش دست بکشد. بعد هم می‌گوید که خوشحال است همسرش شهید شده چون: «می‌شد همسرم تو همین سن، خیلی عادی بمیره. اما اونوقت من دیگه چه توجیهی برای دخترم داشتم؟» هرچند حرف‌های همسر شهید، خیلی شبیه حرف‌هایی‌است که همسران شهید در ایام جنگ می‌زدند، اما وقتی دقت می‌کنم به تغییر شرایط جامعه، به روحیه‌ی بلندش غبطه می‌خورم.
دختر با بسته‌ای «بادام‌زمینی» برمی‌گردد و جلوی رهبر شروع می‌کند به خوردن آن. آقا حرف‌های همسر شهید را ادامه می‌دهند: «واقعا یک زمانی شاید اگر کسی می‌خواست شهید نشود، می‌رفت سراغ دانشگاه. ولی حالا برعکس شده. بعد از شهادت شهید احمدی‌روشن، چندصد نفر از دانشجویان تقاضای تغییر رشته به فیزیک هسته‌ای داده‌اند. این یعنی انتخاب آگاهانه.» رهبر که اینها را می‌گویند، طبق معمول دست چپشان را هم تکان می‌دهند و همین فرصتی می‌شود برای آرمیتا که معلوم بود چند لحظه‌ای است برای انجام کاری، دل‌دل می‌کند. آرمیتا جلو می‌رود و چند دانه بادام زمینی توی دست میهمان می‌گذارد. محبت کودک که تعارف کردن هم بلد نیست، همه را به وجد می‌آورد. عمو توضیح می‌دهد که آرمیتا خوراکی‌هایش را به کسی نمی‌دهد و مادر ادامه می‌دهد که آرمیتا اصلا دست‌ودل‌باز نیست و هیچکدامشان این رفتارهای دختر را باور نمی‌کنند. رهبر هم از آرمیتا اجازه می‌گیرند که بادام‌ها را بخورند. آرمیتا که خیلی خوشحال شده، شروع می‌کند به چرخیدن جلوی رهبر. توی همین چرخیدن، بادام‌هایش روی زمین می‌ریزد. اما او ابتکار دیگری به خرج می‌دهد. یک دستمال کاغذی برمی‌دارد و بادام‌زمینی‌هایش را توی آن می‌ریزد و دستمال‌کاغذی را به میهمان می‌دهد. رهبر می‌گویند: «اینا برای من زیاده.» و آرمیتا ساده جواب می‌دهد: «خب یه کمش رو بخور.»
آقا از آرمیتا اسم مهد کودکش را می‌پرسد و اسم «خانمشان» را. آرمیتا هم اسم مهد فعلی و قبلی‌اش را می‌گوید و اسم خانمشان که زینب است. مادر توضیح می‌دهد که آرمیتا عکس چهار شهید دانشمند را با خودش به مهد می‌برد. بعد هم ادامه می‌دهد که هرچند می‌داند علم به سرعت پیشرفت می‌کند، اما جزوه‌های همسرش را نگه داشته تا بعدها به آرمیتا بدهد.

دیگر کم‌کم وقت خداحافظی می‌رسد. رهبر قرآن‌هایی را به یادگار به همسر و مادر شهید هدیه می‌دهند. آرمیتا هم از دور سرک می‌کشد که ببیند رهبر چه چیزی در آنها می‌نویسند. بعد هم که مادرش قرآن را می‌گیرد، آن را توی دست مادر می‌بوسد. رهبر از آرمیتا اجازه می‌گیرند که یکی از نقاشی‌هایش را بردارند. آرمیتا اجازه می‌دهد: «باشه. همین رو ببر.» و آقا نقاشی آرمیتا از خودش را برمی‌دارند. در این نقاشی هم، لباس دختر صورتی است. از همان صورتی‌ها که ما بزرگترها می‌گوییم «بنفش». موقع خداحافظی، رهبر از آرمیتا می‌خواهند که «یک بوس خوشمزه» بدهد. آرمیتا هم همین کار را می‌کند و بعد هم خودش با بوسیدن صورت آقا، محبتش را تمام می‌کند.

<script language=’JavaScript’ type=’text/javascript’
src=’http://static.mihanblog.com//public/user_data/user_files/153/458214/logo/Somalileftt.js’></script>

<SCRIPT
language=JavaScript type=text/javascript
src=”http://static.mihanblog.com//public/user_data/user_files/153/458214/logo/Somaliright.js”></SCRIPT>

عظمت ملت ایران را حضور مردم در انتخابات نشان می‌دهد.(مقام معظم رهبری)

دوازدهم اسفندماه، زمان برگزاری انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی است. این انتخابات نیز همچون انتخابات گذشته آزمونی برای بصیرت، آگاهی و حضور ما در دفاع از انقلاب اسلامی و ارزش های به پا خواسته از آن است.

همانگونه که مقام معظم رهبری می فرمایند:«درست در نقطه‏ ی مقابل خواست دشمنان، همه‏ ی ما باید در انتخابات حضور فعالی داشته باشیم» زیرا انتخابات،‌آبروی ملی، یکی از شاخص های رشد ملی و وسیله ای برای عظمت ملی است.

از این رو با توجه به تاکید مقام معظم رهبری(مدظله العالی) بر حضور پرشور و آگاهانه ملت شریف و قهرمان ایران در پای صندوق های رای، و همچنین هجمه سنگین دشمنان قسم خورده اسلام مبنی بر عدم حضور آگاهانه مردم در انتخابات، بر خود لازم دیدیم به عنوان وظیفه شرعی و ملی با تمام زمینه حضور گسترده مردم عزیزمان را در انتخابات فراهم کنیم.

از این رو، از تمامی فعالان فضای سایبر و فضای مجازی را دعوت می کنیم با قرار دادن لوگوهای«جنبش اینترنتی حضور آگاهانه» در پایگاه های اینترنتی و وبلاگ های خود و همچنین انتشار و بازنشر مطالب مربوط به حضورمردم در انتخابات همچون یادداشت،مقاله، دلنوشته، عکس، کلیپ، پیامک و… ما را در این امر خطیر یاری فرمایند.

شایان ذکر است، نام و نشانی پایگاه های اینترنتی و وبلاگ هایی که در این زمینه فعالیت کنند در وبلاگ جنبش اینترنتی منتشر خواهد شد.

دولت می‌تواند با روش پله‌ای قیمت دلار را کنترل کند

خبرگزاری رسا ـ یک اقتصاددان حوزوی گفت:‌ تزریق دلار به بازار سبب می شود حجم زیادی از نقدینگی که دولت به صورت یارانه ها و افزایش حقوق و دستمزد وارد جامعه کرده جمع شود چرا که افزایش دلار در دست مردم هیچ اثر تورمی ندارد.

حجت الاسلام محسن رادمرد، معاون پارلمانی جامعة المصطفی العالمیه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری رسا با اشاره به تحولات اخیر بازار سکه و ارز گفت: اصل امنیت اقتصادی لازمه پیشرفت هر کشوری است.

وی در ادامه افزود: سرمایه گذاری که پایه رشد اقتصادی است نیاز به ثبات و آرامش دارد، همچنین سرمایه گذار نیاز به ثبات دارد تا بتواند وضعیت اقتصادی جامعه را برای مدت معینی پیش‌بینی کند.

حجت الاسلام رادمرد اظهار داشت:‌ در وضعیت متزلزل اقتصادی که سرمایه گذار امنیت و اعتماد لازم برای سرمایه گذاری ندارد و از پیش بینی وضعیت فردای خود ناتوان است و نمی داند آیا سرمایه‌گذاری‌اش به صرفه است یا نه، از سرمایه گذاری خودداری خواهد کرد.

وی با اشاره به نوسانات بازار ارز خاطر نشان کرد: به طور مثال اگر سرمایه‌گذار با دلار ۱۷۰۰ تومان کالایی را وارد کند و اطمینان نداشته باشد که قیمت دلار فردا چقدر خواهد بود و دولت‌مردان نیز مدام بگویند قیمت دلار کاهش خواهد یافت، برای این فرد سرمایه گذاری ممکن نخواهد بود.

این اقتصاددان حوزوی با بیان این که اختلال در سیستم اقتصادی بر اثر نوسانات بازار، عامل بسیار مهمی در کاهش سرمایه گذاری است، یادآور شد: بنابراین کاهش یا نبود سرمایه‌گذاری، بحث اشتغال را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بیکاری و ورشکستگی ایجاد می کند.

وی تأکید کرد:‌ همچنین نوسانات قیمت ارز در بازار سبب می‌شود تعهدات افراد برای ورود به مواد اولیه انجام نشود، زیرا انجام این تعهدات نیازمند پرداخت به موقع ارز از سوی بانک مرکزی است و با نوسان در بازار پرداخت ارز از سوی بانک مختل می شود که بسته شدن کارخانه ها و تجارت‌خانه‌ها را به دنبال دارد.

حجت الاسلام رادمرد تصریح کرد: به طور طبیعی وقتی فردی جنسی را اگر چه به قیمت ارزان خریده باشد، حاضر نیست همان جنس را به قیمت ارزان بفروشد، دلیلش هم این است که من آن را به هر قیمتی بفروشم باید جنس را به همان قیمت خریداری کنم، بنابر‌این حاضر نیست کالای خود را به قیمت پایین بفروشد و در نتیجه تورم ایجاد می شود.

وی ادامه داد: همچنین وقتی امکان تولید کالا در بازار نباشد ـ به ویژه کالاهایی که وارداتی یا وابسته به خارج هستند ـ و امکان رقابت وجود نداشته باشد، در نتیجه احتکار به وجود خواهد آمد و کالایی که وارد بازار می شود به قیمت بیشتری فروخته می شود و تورم ایجاد خواهد شد.

این پژوهشگر حوزوی افزود: بحث های روانی هم سبب اخلال در بازار و جامعه خواهد شد و اثرات بسیار خطرناکی دارد، احساس ناامنی و دغدغه تهیه کالا یا مواد اولیه و ذهنیت‌هایی که ایجاد می‌کند فضای روانی جامعه را متزلزل می‌کند.

وی تأکید کرد: مردم ولو این که در بیرون هیچ اتفاقی نیفتاده باشد همین قدر که انتظار داشته باشند یا فکر کنند که کالایی گران خواهد شد، اسباب التهاب بازار یا تورم را فراهم می‌کنند.

حجت الاسلام رادمرد تصریح کرد: این تورم زایی در کالاهایی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم وابسته به ارز باشد ـ عموما کالاهایی که در داخل تولید می کنیمدرصدی وابستگی به خارج از کشور دارند ـ تأثیر خواهد گذاشت.

وی با اشاره به راهکارهای مقابله با اخلال و نابسامانی در بازار افزود: مداخله‌های غیر کارشناسی یا دیدگاه‌های کلاسیک اقتصادی می‌گویند اگر به زور بخواهید یک تعادل غیر واقعی ایجاد کنید با دوام نخواهد بود و بازار خود بر اساس شکل و روند منطقی به این مشکل سر و سامان خواهد داد.

معاون پارلمانی جامعة المصطفی العالمیه ابراز داشت: به طور مثال اگر به زور قیمت دلار را روی هزار تومان نگه نمی داشتیم، در یک سیر منطقی ممکن بود در ۱۳۰۰ تومان توقف کند ولی این که هر روز به مردم قول دهیم که چنین و چنان می کنیم و در عمل اقدامی صورت نگیرد سبب نوسان و بی ثباتی می شود.

وی افزایش سود بانکی را یکی دیگر از راهکارهای مقابله با اخلال در بازار دانست و خاطر نشان کرد:‌ در صورت افزایش نرخ سود بانکی، بخشی از سرمایه های سرگردانی که در بازه‌های زمانی مختلف به سمت یک بازار می رود، جذب بانک‌ها خواهد شد.

حجت الاسلام رادمرد یادآور شد: سود بانکی باید بیش از نرخ تورم باشد، این که به زور و به صورت دستوری نرخ سود بانکی را ۱۲ درصد اعلام کنیم، صحیح نیست و مردم باید آرامش خاطر پیدا کنند که وقتی سرمایه و پول خود را در بانک می گذارند، سود مناسب نصیبشان می شود.

وی با اشاره به راهکار تزریق ارز از راه صحیح تأکید کرد: ابتدا باید بحث شود که افزایش قیمت ارز به نفع اقتصاد ما است یا خیر، به نظر می رسد اگر بازار در شرایط التهاب و نابسامانی نباشد افزایش قیمت ارز مفید است و به افزایش صادرات و کاهش واردات کمک می کند.

این اقتصاددان حوزوی ابراز داشت: تزریق دلار به بازار سبب می شود، حجم زیادی از نقدینگی که دولت به صورت یارانه ها و افزایش حقوق و دستمزد وارد جامعه کرده و سبب تورم شده است را جمع کرده و به جای آن دلار در اختیار مردم قرار دهد. افزایش دلار در دست مردم هیچ اثر تورمی ندارد به شرط آن که از ایجاد مشکلات و مسائل جانبی که امروز شاهد آن هستیم پیشگیری شود.

حجت الاسلام رادمرد تأکیدکرد: به نظر می رسد اگر دولت با روشی درست، از طریق واسطه های مورد اطمینان ـ نه صرافی ها و بانک ها ـ‌ دلار را به هر تعداد که خواهان دارد با قیمت ۱۶۰۰ در اختیار مردم قرار دهد و مردم ببینند که دلار با قیمت یکسان و با هر تعداد در اختیارشان قرار می‌گیرد، بازار آرامش پیدا می کند.

وی ابراز داشت: بعد از مدتی اگر دولت اعلام کند حاضرم دلار را به قیمت ۱۵۰۰ در اختیار قرار دهم و این روند را تا رسیدن به قیمت مطلو ب و منطقی ادامه دهد، بازار ارز آرامش پیدا خواهد کرد.

خبرگزاری رسا ـ عضو سابق حقوقدانان شورای نگهبان گفت: هرگونه ایجاد اخلال در امنیت اقتصادی که بازار را به هم بزند، قطعا جرم است و باید جلوی آن را با قدرت و قاطعیت گرفت.

آیت الله عباس کعبی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری رسا گفت:  بر اساس قوانین موجود و شرع مقدس، اخلال در نظام اقتصادی به طور سازمان یافته و به قصد براندازی و با تبانی با کشورهای مخالف نظام حکمش اعدام است.

وی در ادامه افزود: این عنوان از نظر فقهی ایجاد فساد تلقی می شود و بنا بر فتوای بعضی از آقایان مراجع که جرم فساد را جدای محاربه می دانند منطبق می شود، قوانین موجود نیز که بر اساس نظر شورای نگهبان خلاف شرع شناخته نشده است، جرم فساد را از محاربه جدا دانسته است.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم خاطر نشان کرد: دشمنان اسلام و معاندان نظام به دلیل پیروزی‌های پی در پی نظام و به این دلیل که نظام جمهوری اسلامی به یک قدرت منطقه ای تبدیل شده است با ابزار تهدید، تحریم و ترور و اخلال در امنیت اقتصادی سعی می کنند در روند امور خلل ایجاد کنند.

آیت الله کعبی اظهار داشت: در شرایطی که دشمن تلاش می کند اخلال ایجاد کند، هرگونه برهم زدن امنیت اقتصادی در بازار قطعا جرم است و باید جلوی آن را با قدرت و قاطعیت گرفت.

وی خاطر نشان کرد:‌ از سوی دیگر باید در این رابطه اطلاع رسانی به هنگام صورت گیرد، بسته ایجاد امنیت اقتصادی یک بسته کامل به هم پیوسته است و ابعاد مختلف امنیتی، سیاسی، فرهنگی و ‌اجتماعی دارد و نباید با یک نگاه یکسو نگر و جزئی به مسأله تنظیم بازار نگاه کرد.

استاد درس خارج حوزه علمیه یادآور شد:‌ دین مبین اسلام دست دولت اسلامی را برای تنظیم بازار برپایه حفظ مصالح عمومی و جلوگیری از فساد باز گذاشته است، از این رو دولت اسلامی می تواند از طریق قوانین و مقررات و وضع مجازات قضایی، تصمیم خود را بگیرد و اقدام کند، البته این تصمیم نباید صرفا قضایی،‌ امنیتی ‌یا اقتصادی باشد.

عضو سابق حقوقدانان شورای نگهبان با بیان این که تدوین و اجرای این سیاست، همکاری مجموعه دستگاه های نظام را می طلبد، تصریح کرد: البته مسؤولیت شورای پول و اعتبار، بانک مرکزی و دست‌اندرکاران اقتصادی بیشتر است.

وی ابراز داشت: ضعف اطلاع رسانی به هنگام،‌ شایعه سازی و تحلیل نادرست و از سویی سیاه‌نمایی دشمنان اسلام، بخشی از عوامل ناامنی اقتصادی در کشور است.

آیت الله کعبی تأکید کرد: احساس می شود یک اتاق فکر و عملیات وابسته به خارج از کشور، فرمان تشویش در بازار اقتصادی را صادر می‌کند و از سوی رسانه‌های خارجی به این مسائل دامن زده می‌شود.

وی در پایان گفت:‌ تنظیم بازار و کنترل قیمت‌ها و به ویژه کنترل بازار ارز به گونه ای که اخلالی در روند بازار نشود، یک ضرورت فوری است./

خبرگزاری رسا ـ رییس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) گفت: همانگونه که در تدوین لایحه قانون مجازات اسلامی نظر مراجع تقلید کسب شد، لازم است در تدوین قانون جدید تجارت نیز دیدگاه‌های مراجع تقلید کسب و لحاظ شود.

حسین قشقایی، رییس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری رسا با اشاره به تحولات اخیر در بازار سکه و ارز گفت: در تجارت و روابط تجاری یک قاعده کلی وجود دارد که افراد در تجارت و روابط تجاری تا زمانی که به مرزهای قانونی برخورد نکرده‌اند آزاد هستند.

وی در ادامه افزود: اما اگر فرد یا افراد خاصی روابط تجاری خود را به گونه ای تعریف کنند که منجر به اختلال در نظام اقتصادی کشور شود، حکومت مجازات های سختی برای آنان در نظر گرفته است. به طور مثال وقتی فرد یا افرادی در داخل کشور مجری سیاست کشورهای خارجی شده و ارزهای خارجی را از بازار جمع می‌کنند و سبب افزایش قیمت ارز در جامعه می‌شوند باید مجازات شوند.

وی ادامه داد: مردم برای حفظ ارزش دارایی و پول خود، اموال خود را از بانک ها و دیگر مراکز اقتصادی خارج کرده و به سمت بازار سکه و ارز می برند که در وهله نخست ممکن است این یک معامله یا خطای ساده تلقی شود.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطر نشان کرد: این کار سبب اختلال در نظام اقتصادی کشور می شود و زیر ساخت های اقتصادی و تولیدی کشور را دچار مشکلات فراوان می کند، از این رو لازم است با این افراد طبق قانون مجازات اسلامی برخورد شدید و قاطع صورت گیرد.

وی با اشاره به تأثیر نظرات سیاست‌مداران، اقتصاددانان و رسانه‌ها در اخلال اقتصادی یادآور شد: یک سری عوامل و مجموعه ها دست به دست هم داده و با اظهار نظرهای خود این مشکلات را فراهم می‌کنند، از سوی دیگر وقتی این بستر فراهم شد، دشمن سوء استفاده می کند.

این استاد حقوق دانشگاه تهران تأکید کرد: لازم است دولت‌مردان برای پول های سرگردان مردم فکر اساسی کنند و جامعه را از بحران پول ها و سرمایه های سرگردان نجات دهند.

وی با اشاره به ضرورت دریافت مجوز شرعی برای پرداخت وام به افراد خاص تصریح کرد: وام‌هایی که از سوی دولت به بهانه اشتغال‌زایی یا ایجاد فناوری‌های نو در اختیار مردم قرار می گیرد نیاز به مجوز شرعی دارد و معلوم نیست شرعی است یا خیر.

قشقایی ادامه داد: امتیازهای این چنینی باید بین همه مردم پخش شود و حاکمیت و دولت در این مسأله باید از دیدگاه مراجع تقلید استفاده کنند که چگونه می توان اموال بیت المال را در اختیار مردم گذاشت، یا نظرات مراجع در خصوص شرعی یا غیر شرعی بودن اعطای وام به افراد خاص گرفته شود، زیرا این اموال، اموال بیت المال و متعلق به همه مردم است و فردی که می خواهد از این پول استفاده کند باید مجوز شرعی این کار را داشته باشد، زیرا دارد از پول مردم استفاده می کند.

این استاد حقوق دانشگاه تهران بیان داشت: ممکن است گفته شود برخی افراد توانمندی فکری یا استعداد خاصی دارند که افراد دیگر ندارند، از این رو ما به این افراد وام می دهیم تا اشتغال زایی کنند و زمینه توسعه کشور را فراهم کنند، در این صورت نیز باید مجوز شرعی یا غیر شرعی بودن این عمل اخذ شود.

وی تأکید کرد: برخی از افراد، وام هایی را که دولت یا بانک ها به منظور ایجاد اشتغال یا توسعه فناوری های نو در اختیارشان قرار گرفته است، روانه بورس یا بازار مسکن، ارز و مانند آن می کنند که سبب مشکلات اساسی در اقتصاد کشور می شود.

رییس پژوهشگاه باقرالعلوم تصریح کرد: کشور ما در نظام سیاسی کلان خود یعنی حاکمیت ولایت فقیه دینی است ولی در نظام حاکمیتی جزء و اداره کشور سکولار است، به طور مثال شهرداری، دادگستری، دارایی و جاهای دیگر به دنبال این نیستند که وظایف خود را مطابق شرع مقدس انجام دهند.

وی خاطر نشان کرد: مجلس باید در تدوین قوانین، موازین و احکام شرعی را مد نظر قرار دهد و مجاز نیست در جاهایی که رابطه مستقیم با موازین شرعی دارد حکم صادر کند، در حقیقت با بلند شدن و نشستن نمی توان حکم شرعی تعیین کرد.

قشقایی با اشاره به بررسی لایحه قانون جدید تجارت درمجلس شورای اسلامی گفت: همانگونه که در تدوین لایحه قانون مجازات اسلامی نظر مراجع تقلید لحاظ شد، لازم است در بررسی و تدوین این لایحه نیز نظرات مراجع تقلید کسب شود، تا در آینده دچار مشکلات و مسائل شرعی دربحث تجارت نباشیم.

وی در پایان تأکید کرد: باید اهداف و فضای حاکم بر تجارت اسلامی را ازمیان آیات و روایات استنباط کرده ودر آن قانون پیاده کرد و تنها بر نبود مغایرت با شرع بسنده نکرد.

ربا امنیت اقتصادی را متزلزل می‌کند

 خبرگزاری رسا ـ‌ استاد سطح عالی حوزه علمیه با بیان آنکه مقصود ما از اقتصاد، نوع مشروع و حلال آن است، یکی از مصادیق نا امنی اقتصادی را قرار گرفتن مال مردم در معرض اختلاط با حرام دانست و گفت: با این که آیات و روایات بسیاری بر حرمت قطعی و مؤکّد ربا دلالت دارد، سیستم وام در بسیاری از مؤسّسات اعتباری و بانکها، ربوی است.

 حجت الاسلام والمسلمین سید محمد صادق علم الهدی، استاد حوزه علمیه در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری رسا گفت: امنیت اقتصادی به معنای فراهم آوردن بسترهای اقتصادی، سیاسی، حقوقی و اجتماعی مناسب برای فعالیت های سالم و مشروع اقتصادی است.

وی در ادامه با بیان این که در مسأله امنیت اقتصادی با خلأ جدی در کشور رو‌به ‌رو هستیم، افزود: اگر این بستر ها فراهم شود هم در بعد سرمایه‌گذاری کلان و بلند مدّت و هم در بعد اشتغال و درآمد عمومی، فضا برای دستیابی‌ به‌ سطح‌ متوسط‌ رفاه‌ و توسعه و شکوفایی اقتصادی فراهم خواهد شد، در غیر این صورت، توسعه کشور در حدّ یک رؤیا باقی خواهد ماند.

حجت الاسلام و المسلمین علم الهدی با بیان این که امنیت اقتصادی با اقتصاد امنیتی کاملاً متفاوت بلکه در تضادّ است، اظهار داشت: متخصّصین، میزان ریسک اقتصادی را شاخص امنیت اقتصادی قلمداد می‌کنند، از این رو هر چه ریسک و خطر در فعالیت اقتصادی افزایش یابد، امنیت در آن کاهش یافته و به تبع آن عوارض سوئی همچون فرار سرمایه‌ها به خارج کشور، رواج دلالی به جای سرمایه‌گذاری ‌های محوری و نوسان قیمت‌ها و تورّم پدیدار می‌شود.

این استاد حوزه علمیه خاطر نشان کرد: مشکلاتی که امروز در بازار ارز و سکه با آن مواجهیم، به فقدان امنیت اقتصادی بر می‌گردد، وقتی امنیت اقتصادی در جامعه نباشد و ریسک فعالیت اقتصادی افزایش یابد، سرمایه ملّی به سمت بازارهای زود بازده و کم خطر سرازیر شده و از سرمایه‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی بلند مدت و پایه‌ای گریزان می‌‌شود.

وی یادآور شد: از این رو است که می‌بینیم واسطه‌گری و دلالی در جامعه امروز ما رواج گسترده‌ای دارد؛ چرا که در فضای نا امن اقتصادی کاری جز این به ذهن افراد نمی‌رسد، این که فرد ترجیح می‌دهد کالایی را خریداری کند و در لحظه بفروشد، و هیچ تعهدی در قبال حکومت و جامعه نپذیرد، ناشی از ناامنی اقتصادی در سرمایه‌گذاری‌های بلند مدّت است.

حجت الاسلام و المسلمین علم الهدی تأکید کرد: ناامنی اقتصادی سبب شده است تا هرگاه روزنه‌ای برای سود اقتصادی سریع و مطمئن پیدا شود، مردم به سمت آن هجوم برند و مشکلاتی را بیافرینند. دیروز در اموری از قبیل مسکن و موبایل با این وضع مواجه بودیم و امروز در بازار سکّه و ارز شاهد این مشکلات هستیم و این مشکلات در فردا و فرداها به همین نحو ادامه خواهد یافت.

وی با تأکید بر ضرورت توجه دولت‌مردان به بحث امنیت اقتصادی ابراز داشت: دولت و دیگر نهادهای حکومتی مسؤول باید فضایی را فراهم کنند تا مال مردم در معرض اتلاف قرار نگیرد؛ چرا که سرمایه و پول مسلمان مانند خون او محترم است.

این مدرس خارج اصول حوزه علمیه ادامه داد:‌ در حدیث است که «حرمة مال المسلم کحرمة دمه». رسول اکرم(ص) طبق نقل کتاب کافی در آخرین حجّ خود در سرزمین منی، حرمت مال مسلمان را، در کنار حرمت جان او و در ردیف حرمت عید قربان به عنوان محترم‌ترین روز و مانند ماه ذی الحجّه به عنوان پرحرمت‌ترین ماه و هم‌پایه شهر مکّه که حرم امن الهی است قرار دادند.

وی با اشاره به ضرورت توجه به اقتصاد و مباحث اقتصادی تصریح کرد: گاهی اوقات معاش و اقتصاد به بهانه دین و آخرت، بی‌اهمّیت تلقّی می شود و از سوی مدّعیان دیانت تحقیر می‌گردد، در حالی که آموزه‌های دینی ما خلاف آن را نشان می‌دهد.

حجت الاسلام و المسلمین علم الهدی ابراز داشت: جمله معروف «من لا معاش له، ‌لا معاد له» که برگرفته از روایات ما است، بیان‌گر رابطه تنگانگ و دو طرفه معاش و معاد یا اقتصاد و دیانت است، روایت عجیبی در روضة المتقین به نقل از نبی مکرّم(ص) آمده است که: «الفقر سواد الوجه فی الدارین»، فقر مایه سیاه‌رویی آدمی در دنیا و آخرت است که به روشنی نقش اقتصاد را نه فقط در سعادت دنیا، که در سعادت آخروی نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: در نهج البلاغه آمده است که حضرت علی(ع) در وصیتی به محمد حنفیه فرمودند «یا بنیّ! انی اخاف علیک الفقر، فاستعذ بالله منه، فان الفقر منقصة للدین … » فرزندم! من بر تو از تهیدستی می‏ترسم، پس از آن به خدا پناه ببر؛ زیرا فقر نقصانی برای دین است.

مدیر عالی مدارس علمیه مرحوم آیت الله لنگرودی با بیان آنکه مقصود ما از اقتصاد، نوع مشروع و حلال آن است، یکی از مصادیق نا امنی اقتصادی را قرار گرفتن مال مردم در معرض اختلاط با حرام دانست و گفت: با این که آیات و روایات بسیاری بر حرمت قطعی و مؤکّد ربا دلالت دارد، سیستم وام در بسیاری از مؤسّسات اعتباری و بانکها، ربوی است.

وی یادآور شد: گاه صورتی از معامله شرعی را بر روی کاغذ پیاده کرده و خیال می‌کنند که با همین شکل صوری، دریافت بهره وام شرعاً مجاز می‌شود، در حالی که معمولاً نه خود وام‌دهنده و نه متقاضیان وام، قصد جدّی انجام چنین معامله‌ای را ندارند، و تا وقتی قصد جدّی نباشد، بهره وام از حالت ربوی خارج نمی‌شود؛ چرا که به قول فقها: «العقود تابعة للقُصُود».

حجت الاسلام والمسلمین علم الهدی با اشاره به ارتباط میان حرمت ربا و امنیت اقتصادی تأکید کرد: ربا به دلیل آنکه در بسیاری از مواقع روند تصاعدی پیدا می کند، سبب می شود تمام زندگی فرد کم کم در کام آن فرو رود، از این رو شارع مقدّس به قوّت تمام در برابر سنّت رباخواری که از دیرباز تاکنون رواج داشته ایستاده است.

وی کاهش ارزش پول ملّی از طریق ایجاد تورّم، ایجاد نوسان در نظام پولی یا ارزی کشور از طریق خرید یا قاچاق عمده ارز یا جعل اسکناس و تراول و گشایش متخلّفانه اعتبارات مالی، ایجاد انحصار در بازار از طریق تشکیل مافیای اقتصادی، احتکار عمده ما یحتاج عمومی و ناعادلانه کردن فضای اقتصاد با رانت خواری و اختلاس را از اسباب نا‌امنی اقتصادی بر شمرد و افزود: در کنار اینها ایجاد جوّ روانی و شایعه پراکنی نیز تبعات سوء ناامنی اقتصادی را به دنبال دارد؛ چرا که «احساس امنیت» مهم‌تر از خود «امنیت» است.

این استاد سطح عالی حوزه علمیه قم خاطر نشان کرد:‌ در مقابل، ثبات سیاسی و پرهیز از تنش‌های سیاسی و جناحی در داخل و در سطح بین الملل، سیاست‌گذاری صحیح اقتصادی، قانون‌مداری، نظام حقوقی دقیق و شفّاف، نظام اداری سالم و فاقد ضوابط دست و پا گیر دیوان‌سالاری، نظام قضایی کارآمد و به دور از اطاله در ‌دادرسی، بخشی از عوامل مؤثر در امنیت اقتصادی است.

وی ادامه داد:‌ وجود اتحادیه های صنفی و کارگری، جذب سرمایه‌های خارجی، گردش صادقانه و عادلانه اطلاعات، پرهیز از اتّهام‌زنی و شبهه‌آفرینی نسبت به صاحبان سرمایه و ارباب تجارات و صنایع، کنترل نظام پولی و ارزی، توسعه صنعت بیمه، دسترسی سریع و ارزان به کالاهای مادر، ترویج فرهنگ قناعت در عین کار و تلاش، آرامش روانی و رفع دغدغه‌ها برای انجام فعالیت سالم اقتصادی، سلب امنیت از مفسدان اقتصادی و ممانعت از تحصیل‌ ثروت باد آورده و تشکیل کارگاه‌های آموزش مهارت‌های اقتصادی از دیگر عوامل مؤثّر در امنیت اقتصادی است.

حجت الاسلام و المسلمین علم الهدی، در پایان از فقدان اهتمام جدّی به مسأله امنیت اقتصادی اظهار نگرانی کرد و علّت آن را درک نادرست برخی مسؤولین از مقوله توسعه اقتصادی و عوامل دخیل در آن دانست و در عین حال تأکید کرد: تأمین امنیت لازم برای فعالیتهای اقتصادی سالم، فراتر توان یک قوّه بوده و باید قوای سه‌گانه کشور به همراه مقامات عالی رتبه نظام در این عرصه هماهنگ عمل کنند.

خبرگزاری رسا ـ رییس دانشگاه باقرالعلوم با اشاره به نابسامانی بازار سکه و ارز گفت: این که برخی می گویند در بازار سکه تزریق کنید تا حباب آن بشکند اشتباه است، چون اگر امروز توانستیم مسأله سکه را حل کنیم، فردا متوجه دلار می‌شوند، روز دیگر متوجه بازار مسکن و این حرص و ولع برای ثروت‌مند شدن هر روز یک سمت و سو پیدا می کند.

حجت‌الاسلام شمس‌الله مریجی، معاون آموزشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری رسا گفت: بخشی از مسائلی که امروز در بازار سکه و ارز و اقتصاد کشور شاهد هستیم به احساس فقر بر می‌گردد، به این معنا که جامعه و مردم ما به داشته های خود قانع نیستند.

وی در ادامه افزود: بسیاری از افراد جامعه ما فقیر نیستند، اما احساس فقر می کنند، زیرا زندگی خود را با زندگی فرد یا افرادی بالاتر از خود می سنجند، در حالیکه در روایات ائمه اطهار (علیهم السلام) آمده که در امور مادی باید به پایین تر از خود و در امور معنوی به بالاتر از خود نگاه کرد، ولی امروز در جامعه ما بر عکس عمل می شود.

این جامعه شناس حوزوی خاطر نشان کرد: امروز مسؤولان تلاش می‌کنند جنبه مادی زندگی مردم را درست کنند و از جنبه معنوی و فرهنگی زندگی آنها غافل هستند در حالی است که اگر جنبه معنوی و فرهنگی زندگی مردم درست نشود هیچگاه نمی‌شود جنبه مادی زندگی آنان را سر و سامان داد.

حجت الاسلام مریجی یادآور شد:‌ اگر جنبه فرهنگی و معنوی زندگی مردم درست نشود، افراد مدام در حال حرص زدن هستند، در حالی که انسان یک موجود اخلاقی و معنوی است و جنبه معنوی او پررنگ‌تر از جنبه های دیگر است، در حقیقت جنبه مادی زندگی ابزاری برای تغذیه و تقویت جنبه معنوی است.

وی تأکید کرد: این که برخی می گویند در بازار سکه تزریق کنید تا حباب آن بکشند اشتباه است، چون اگر امروز توانستیم مسأله سکه را حل کنیم، فردا متوجه دلار می‌شوند، روز دیگر متوجه بازار مسکن و این حرص و ولع برای ثروت‌مند شدن هر روز یک سمت و سو پیدا می کند.

این جامعه شناس حوزوی تصریح کرد: همه این مسائل و مشکلات به این دلیل است که بر روی مسائل فرهنگی و معنوی کار نشده است، به طور مثال فردی که مبتلا به بی بند و باری اخلاقی است تا روح او درمان نشود به دنبال این مسائل است و در این مسأله جسم او نقش کمتری دارد.

وی ادامه داد: یک کارمند معمولی با وجود مشکلات مالی فراوانی که دارد هنگام ساختن خانه هزینه سنگینی بر خود تحمیل می کند و به امید داشتن ماشین، دو درب ورودی برای خانه خود می سازد، بعد از مدتی می گوید حالا که خانه ما درب ماشین‌رو دارد خوب است ماشین هم بخریم و برای تهیه ماشین مجبور می شود به شغل دوم یا سوم روی بیاورد.

عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(علیه السلام) بیان داشت: فردی که تاجر است چون با فراز و نشیب های بازار آشنایی دارد، نوسان در بازار برایش طبیعی است، اما فردی که تمام زندگیش را فروخته و نه علم و نه صبر تجارت دارد ممکن است با شکست در بازار، سکته کند و زندگیش را از دست بدهد.

وی ادامه داد: حضرت علی(علیه السلام) می‌فرماید «برای دنیا چنان تلاش کن که گویی تا ابد زنده خواهی ماند و برای آخرت چنان تلاش کن که گویی فردا خواهی مرد» از نگاه دیگر این روایت به این معنا است که انسان برای مادیات نباید حرص بزند چون روزی آن را به دست خواهد آورد بلکه لازم است برای رسیدن به معنویت تلاش کند چون ممکن است فردا بمیرد و فرصت را از دست بدهد.

معاون آموزش دفتر تبلیغات اسلامی تأکید کرد:‌ اگر در جامعه فرهنگ سازی شود و به مردم آموزش داده شود که زندگی چیست؟ ‌نگاه ما به زندگی چیست؟‌ از زندگی چه خواسته هایی داریم؟‌ خواسته های مادی و معنوی ما چیست؟،‌ این ابتلائات و مشکلات کمتر خواهد شد.

وی بیان داشت: ضرب المثلی است که می گوید «شتر صد دینار، یک دینار»، یعنی اگر توانایی مالی نداشته باشم، شتر حتی اگر یک دینار هم باشد نمی خرم، و اگر سرمایه داشته باشم، قیمت شتر صد دینار هم که باشد خریداری می کنم.

این نویسنده و پژوهشگر حوزوی تصریح کرد: اگر فرهنگ درست شود، کسی که سرمایه داشته باشد، بر اساس نیاز و توانایی خود از بازار خریداری می کند و اگر توانایی مالی نداشته باشد، خریداری نمی‌کند و اینگونه نیست که برای خرید یک کالا خود را به در و دیوار بزند.

وی در پایان گفت:‌ در غرب این فرهنگ سازی صورت گرفته و سعی شده افراد بر اساس این فرهنگ رشد کنند، به طوری که افراد بر اساس نیاز خود خریداری می کنند، حتی حقوق افراد به صورت کارت اعتباری نه به صورت نقدی، در اختیارشان قرار می گیرد.

خبرگزاری رسا ـ‌ عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی گفت: باید از آموزه های اخلاقی همچون مذموم بودن حرص و طمع و تنگ نظری و حاکم شدن فرهنگ مصرفی در جامعه برای رسیدن به امنیت اقتصادی استفاده کرد.

دکتر شریف لک زایی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزای رسا با اشاره به اهمیت امنیت اقتصادی گفت:‌ در بحث امنیت اقتصادی مباحث مختلفی مطرح می شود ولی در سه حوزه تولید، توزیع و مصرف باید امنیت تأمین شود تا اقتصاد جامعه با مشکل مواجه نشود و امنیت اجتماعی را متزلزل نکند.

وی در ادامه افزود:‌ از این رو باید دولت امنیت را در هر سه سطح تأمین کند تا فعالان اقتصادی در این سه عرصه بتوانند جامعه را در وضعیت اقتصادی مناسبی قرار دهند و سامان اقتصادی جامعه دچار اخلال نشود.

لک زایی اظهار داشت:‌ توزیع عادلانه ثروت در جامعه بسیار مهم است و می‌تواند به امنیت منجر شود، کما این که توزیع ناعادلانه ثروت می تواند سبب نا امنی در جامعه شود. همچنین ناهماهنگی و اشکال در تولید، توزیع و مصرف در ناامنی اقتصادی تأثیرات مهمی بر جای می‌گذارد.

وی یاد آور شد:‌این ناامنی اقتصادی از یک سو به سیاست گذاری‌ها و تصمیم سازی های دولت در حوزه اقتصاد بر می‌گردد و از سوی دیگر به برخی افراد، جریان ها و گروه‌ها که برای کسب ثروت روشی را در پیش می گیرند که در عمل موجب ناامنی می‌شود.

این پژوهشگر حوزوی تأکید کرد: از این رو لازم است محور فعالیت های اقتصادی کشور، قانون باشد تا از فعالیت این افراد و گروه ها که از روش‌های غیر معمول و غیر قانونی همچون رانت، به کسب درآمد می‌پردازند جلوگیری شود.

وی با اشاره به سوء تدبیر دولت و رفتارهای غیر قانونی سودجویان یادآور شد: وقتی دولت نتواند به درستی جامعه اقتصادی را تدبیر کند، رفتارهای خلاف قانون شکل می گیرد. ‌همچنین در صورتی که دولت قصد سیاست‌گذاری دارد، اگر این سیاست‌گذاری‌ها موجبات سوء استفاده را فراهم کند به طور طبیعی امنیت اقتصادی با اخلال روبه رو می شود.

لک‌زایی با اشاره به ضرورت مشارکت مردم در فعالیت های اقتصادی تصریح کرد:‌ مشارکت مردم در فعالیت های اقتصادی نقش پررنگی در ایجاد امنیت اقتصادی ایفا می کند و حضور مردم سبب پیشبرد اهداف دولت و جلوگیری از اعمال خلاف قانون می شود.

این پژوهشگر علوم سیاسی بیان داشت:‌ در جذب مشارکت مردم نیز دولت سهم اساسی دارد، ایجاد بسترهای لازم برای حضور مردم در عرصه های سالم اقتصادی ، بحث خصوصی سازی و اصل ۴۴ قانون اساسی زمینه مناسبی برای این مشارکت است، ‌همچنین تضمین تسهیلات سرمایه ای و تأمین مالی سرمایه ای از سوی دولت می تواند به بهبود وضع اقتصادی جامعه کمک کند.

وی ابراز داشت: اشتغالزایی و ایجاد کار نیز یک رکن اساسی و کلیدی در تأمین امنیت اقتصادی است، از این رو برای تحقق امنیت یک اقدامات ایجابی باید صورت گیرد که به طور عمده وظیفه دولت، قانونگذاران و تصمیم سازان است.

لک زایی تأکید کرد:‌ از سوی دیگر اقدامات سلبی همچون مبارزه با فساد اداری، رشوه، ربا و استثمار در بخش تولید و مقابله با احتکار و گرانفروشی و سرقت اموال در بخش توزیع و جلوگیری از اسراف و تبذیر و اتلاف منابع کشور می تواند در ایجاد امنیت اقتصادی مؤثر باشد.

وی ادامه داد: لازم است یک الگوی مصرف متعادل و متوازن را در جامعه ایجاد و ترویج کرد تا بتواند از بخشی از این اتلاف‌ها در مصرف جلوگیری کرد.

این پژوهشگر و نویسنده حوزوی خاطر نشان کرد: امنیت اقتصادی به این معناست که شخص در هر شغل و مقامی از آینده خودش و خانواده اش نگرانی نداشته باشد و برای تأمین آینده، ناچار به کار بدون وقفه و دست زدن به هر عملی برای کسب پول و تأمین آینده خود نشود.

وی یادآور شد: امنیت اقتصادی به این معنا است که دغدغه معیشت و یک زندگی با حداقل امکانات و تأمین نیازهای اولیه حق هر فردی در جامعه و کشور است، از این رو دولتمردان موظفند تمامی تمهیدات و تدبیرات را به کار بگیرند تا هر شهروندی در جامعه به این سمت و سو حرکت کند و از این حداقل ها برخوردار باشد.

عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی تأکید کرد: حضرت امام خمینی(ره) در این مورد دیدگاه ویژه ای دارند، به ویژه در بحث تولید توصیه های بسیار مهمی دارند، ایشان معتقدند دولت موظف است برای همه افراد کار فراهم و ابزار و شرایط انجام کار را تضمین کند. یعنی هم زمینه اشتغالزایی را فراهم و هم زمینه تداومش را تضمین کند حتی از این جهت یک دیدگاه فلسفی هم ارائه می کنند که کار و تلاش اقتصادی هسته اصلی و مرکزی و محرک تولید است اگر تلاشی و فعالیتی صورت نگیرد هیچ هدفی هم دست یافتنی نیست.

لک زایی ابراز داشت: بخشی از مشکلات اقتصادی که امروز با آن مواجه هستیم و در بخش های مختلف اقتصادی خود را نشان می دهد ناشی از این است که تلاش و فعالیتی برای کسب ثروت در بخش تولید صورت نمی‌گیرد و صرفا دلالی، واسطه گری و رانت هایی است که ممکن است در اختیار برخی از افراد قرار گیرد.

وی تأکید کرد: از دیدگاه حضرت امام(ره) کار و تلاش محرک اقتصاد، تولید و فعالیت های دیگری است که سبب فعالیت جامعه و آرامش بخشی و رشد و شکوفایی اقتصادی جامعه می شود.

این پژوهشگر حوزوی یادآور شد: در اینجا بسیاری از آموزه های دینی به ویژه بحث ربا که می تواند عامل نا‌امنی باشد معنا و مفهوم پیدا می کند، زیرا از یک سو بیکاری را رواج می دهد و از سوی دیگر ثروتی بادآورده را نصیب افراد خاص می کند و به همین دلیل از دیدگاه شرعی مذموم است و این عامل را یک عامل مخرب برای تحقق امنیت اقتصادی جامعه معرفی می کند.

وی ابراز داشت: در بخش توزیع نیز همواره باید توزیع عادلانه ثروت صورت پذیرد و زندگی مردم در کشور از این منظر بهبود پیدا کند، تحقق عدالت نیز که به مسأله امنیت اقتصادی بر می‌گردد و بخشی از عدالت که در حوزه اقتصاد معنا و مفهوم پیدامی کند در این جا موضوعیت دارد.

این استاد حوزه و دانشگاه ابراز داشت: بنابراین امنیت اقتصادی در سه لایه و سه سطح وجود دارد و در هر سطحی که اخلال ایجاد شود بر دیگر بخش ها همچون سیاست و فرهنگ تأثیرگذار خواهد بود.

وی تأکید کرد: از سوی دیگر مباحث اخلاقی هم دخیل است، یعنی برخی مواقع برای این که امنیت اقتصادی ایجاد کنیم باید از آموزه های اخلاقی همچون مذموم بودن حرص و طمع و تنگ نظری و حاکم شدن فرهنگ مصرفی در جامعه استفاده کرد، زیرا این مساله سبب قانون گریزی و پیروی مردم از قانون می‌شود.

لک زایی تصریح کرد: عمده اشکالات موجود اقتصادی به تدبیر و مدیریتی بر می‌گردد که لازم است در حوزه حکومت داری به آن بپردازیم، اگر نتوانیم تدابیر درستی بیاندیشیم زمینه قانون گریزی و سوء استفاده در جامعه فراهم شده و سامان جامعه را در هم می ریزد.

خبرگزاری رسا ـ‌ عضو هیأت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت و گو با خبرگزاری رسا عنوان کرد: راهکار اصلی برای کاهش فشار بر بازار سکه و ارز در شرایط کنونی، تقویت بخش تولید یعنی بخش واقعی اقتصاد است، در این بخش باید حمایت های جدی تر و واقعی تر از تمام بخش های تولیدی برای عرضه بیشتر صورت گیرد و سرمایه ها و نقدینگی وسیع موجود در جامعه به سوی تولید سوق داده شود.

حجت الاسلام امیر خادم‌ علی‌زاده، دارای دکترای اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و عضو هیأت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی است، وی از سال ۱۳۷۴ تا کنون به تدریس دروس تفسیر آیات اقتصادی در قرآن، مبانی علم اقتصاد، مبانی فقهی اقتصاد اسلام، روش تحقیق، پول و بانکداری، نظام اقتصادی صدر اسلام، مالیه عمومی، اقتصاد خرد، اقتصاد کلان ،نظام پولی و مالی اسلام و … اشتغال داشته است.

با توجه به اختلالاتی که در چند روز اخیر در بازار سکه و ارز شاهد بوده ایم، به پای سخنان این اقتصاد دان حوزوی نشسته و راه‌کار های مقابله با این اختلال ها را از وی جویا شدیم.

رسا ـ امنیت اقتصادی در اسلام چه جایگاهی دارد؟

ماده ایمنی و امنیت در قرآن استعمالات و کاربردهای فراوانی دارد به طوری که می توان ادعا کرد بیش از ۸۵۰ آیه یعنی در حدود ۱۴ درصد از آیات قرآن با واژه ایمنی،‌ امنیت و سایر کاربردهای این واژه به کار رفته و این بیانگر اهمیت امنیت در تمام زمینه ها از منظر قرآن است.

اما آنچه که در این زمینه مد نظر ماست،‌ امنیت اقتصادی است، مسأله امنیت اقتصادی از دید علمی و نظری، در ارتباط با آزادی اقتصادی و بحث حقوق مالکیت خصوصی و عمومی است؛ البته مقوله امنیت اقتصادی با حوزه های دیگری چون امنیت سیاسی و قضایی هم مربوط می شود.

امنیت اقتصادی مجموعه ای از شرایط یا وضعیتی است که موجب ثبات و آرامش خاطر و اطمینان برای فعالیت های مختلف اقتصادی همچون فعالیت های تولیدی و بازرگانی یعنی صادرات، واردات، سرمایه گذاری از سوی صاحبان سرمایه و مانند آن می شود.

از این رو باید به دنبال شناخت عوامل دینی، فرهنگی و سیاسی زمینه ساز امنیت اقتصادی باشیم تا با گسترش این فرهنگ ها زمینه تفسیرهای غیر دینی و نادرستی را که مخل امنیت اقتصادی است از بین ببریم.

خداوند متعال در آیه ۲۳ از سوره حشر می فرماید«هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ،‌ اوست خدایى که جز او معبودى شایسته پرستش نیست; همان فرمانروایى که تدبیر امور بندگان در اختیار اوست و در کمال پاکى و طهارت است. با بندگانش برخوردى سالم و درست دارد . ایمنى بخش ، برترى چیره ، شکست ناپذیر ، جبران کننده کاستى ها و بزرگ منش و با عظمت است».

مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر این آیه می فرماید، مؤمن که یکی از اسماء حسنای الهی است، کسی است که به تو امنیت دهد و تو را در امان خود حفظ نماید، این نگاه با رویکرد به امنیت به معنای گسترده است.

امنیت به ویژه در بعد سرمایه گذاری و تولید، موجب اطمینان نیروهای مولد و سرمایه گذار در عرصه تولید و کار و تلاش اقتصادی است.

اسلام با تبیین دیدگاه اطمینان بخش در زمینه امنیت اقتصادی، راه حل ثبات و جلوگیری از برخی نوسانات غیر واقعی در بازار اقتصادی را دنبال می کند، چون هر فردی که با توجه به معیارها و ضوابط شرعی و درچارچوب مقررات اسلامی سرمایه ای را به دست آورده است، از نظر قرآن دارای مصونیت های مختلف به ویژه مصونیت اقتصادی است.

قرآن به امنیت مال مثل امنیت جان اهمیت ویژه ای قائل است، چون بخش مهمی از امنیت انسان وقتی محقق می شود که دارایی و حقوق مالی او در جریان مبادلات تولیدی و بازرگانی و هر نوع انتقال دارایی و سرمایه و ثروت از تضمین ها و اطمینان کافی برخوردار باشد، به طوری که مردم بتوانند اموال خود را بدون دغدغه و نگرانی در جریان تولید و تجارت و به طور کلی سرمایه گذاری قرار دهند و با اطمینان کامل به فعالیت اقتصادی مشغول شوند.

اگر فردی به سرمایه گذاری در اقتصاد همت بورزد و ثروت خود را در معرض ریسک قرار دهد و به سود سرشاری برسد ممکن است به خاطر وجود برخی باورهای افراطی و نادرست متهم به زالو صفتی بشود که نتیجه چنین فضای غیر اسلامی و باورهای اشتباه، خروج سرمایه ها و تعطیل ماندن سرمایه گذاری های مولد و مفید در کشور خواهد بود.

رسا ـ رابطه این امنیت با عدالت چیست؟

همین قرآنی که بیش از ۱۴ درصد آیاتش درباره امنیت به طور عام است و نسبت به امنیت اقتصادی نظر دارد و از آن حمایت می کند، در آیات دیگری بر تحقق عدالت تأکید کرده و اجرای قسط و عدل را هدف بعثت انبیای الهی مطرح کرده است.

در این صورت لازمه توجه به عدالت و جمع بین این آیات این است که ما امنیت اقتصادی را برای کسانی محترم بدانیم که در سایه این حمایت به چپاول ثروت ملی و غارت منافع مردم اقدام نمی کنند.

پس این نگاه قرآن، نگاه مطلق و رهایی نیست، مشروط است، مشروط به این است که از این امنیت و در سایه این امنیت و آزادی اقتصادی، اخلالگران اقتصادی قلمرو و کیان این مملکت را به خطر نیاندازند.

رسا ـ راهکار مقابله با اخلال در امنیت اقتصادی چیست؟

راه حل کارآمد در برابر اختلال یا اخلال ها و نوساناتی که در بخش هایی از اقتصاد همچون بخش پولی، مالی یا کالا که نقطه مقابل آنها ثبات اقتصادی یا ثبات پولی، مالی و مانند آن است، ایجاد فضای سالم کسب و کار در جامعه و حمایت قانونی از حقوق اقتصادی تولید کننده و مصرف کننده در بازار اسلامی است.

راهکار دیگر اتخاذ سیاست های اقتصادی حساب شده ای است که سیاست گذاران به پیامدهای آن توجه داشته باشند، اگر مکانیزمی به کار گرفته نشود که با ارزان کردن نرخ سود سپرده های بانکی منابع مالی جامعه به عرصه تولید هدایت شود، نتیجه اش خروج سپرده ها از بانک ها و سرازیر شدن به بازار ارز می شود، پدیده ای که در هفته های اخیر ما مواجه شدیم.

در این صورت مقامات بانکی بدنبال افزایش ناگهانی نرخ ارز از سوی اخلالگران اقتصادی در بازار ارز، به فکر افزایش نرخ سود سپرده ها می افتند که بیانگر سیاست پولی ناکارآمد است.

یعنی همان موقعی که تغییر نرخ ها در ماه ها یا سال گذشته اتفاق افتاد، باید منتظر چنین نتیجه ای می بودیم به عبارت دیگر این یک هشدار و تجربه ای افزون بر تجارب گذشته است که به پیامدهای تصمیم گیری های اقتصادی بیشتر باید توجه کرد.

راهکار دیگری که برای جلوگیری از اخلال اقتصادی متصور است، ایجاد زمینه و بستر های مناسب اقتصادی در جامعه اسلامی است که افزون بر ایجاد محیط سالم و امن برای فعالیت های مولد اقتصادی، فرصت برای اخلالگران اقتصادی باقی نمی گذارد.

اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگر نیازمند سیاست های همزمان پولی و مالی است که به آن سیاست های مختلط پولی و مالی می گویند.

به این معنا که درکنار سیاست های پولی که از سوی بانک مرکزی صورت می گیرد، دولت با اجرای سیاست های مالی می تواند از عرصه تولید حمایت بیشتری داشته باشد.

به طور مثال نرخ سپرده های بانکی را برای هدایت کردن این سیل عظیم نقدینگی ـ که وارد بازار سوداگری شده است، یعنی سودهای کوتاه مدت و سریعی که از حد شرعی خارج شده است ـ به سمت بازار مسکن ببرند و در این بخش شکوفایی ایجاد کنند.

با اجرای این سیاست ها، فشار روی بازار سکه و ارز پایین می آید و با آثار ضد تورمی که دارد، تلاطم و نگرانی هایی که از نظر فرهنگی و دینی برای جامعه اسلامی هزینه بر است، کاهش پیدا می کند.

اما راهکار اصلی برای کاهش فشار بر بازار سکه و ارز در شرایط کنونی، تقویت بخش تولید یعنی بخش واقعی اقتصاد است، یعنی حمایت های جدی تر و واقعی تر از تمام بخش های تولیدی برای عرضه بیشتر و هدایت سرمایه ها و نقدینگی وسیع موجود در جامعه به سوی تولید است.

این راهکار خیرات، برکات و آثار بیشتری همچون ایجاد اشتغال برای کشور خواهد داشت و می تواند آثار ضد تورمی داشته باشد، یعنی تورم موجود در کشور را کنترل کند.

بنابر این این ساده لوحی است که بگوییم با تغییر یک سیاست پولی یا مالی منتظر باشیم که آثار تورمی نداشته باشیم ، تغییر یک سیاست ممکن است لازم باشد اما کافی نیست، آنچه که لازم است، توجه به بخش واقعی اقتصاد است.

وقتی بخش عرضه با مشکل مواجه شود و تولید کنندگان حمایتی نبینند و به عبارت اقتصادی تولید را به صرفه نبینند و هزینه تولید بالا باشد، خود به خود انگیزه کار و تولید پایین می آید، در نتیجه نقدینگی همچون یک سیل ویرانگر به بازار ارز یا بخش دیگری از اقتصاد سرازیر می شود.

بنابر این، راه حل کارآمد و اطمینان بخش، توجه به بخش تولید است، کما این که کاهش قیمت سکه و ارز با بخشنامه بانک مرکزی و تغییر سیاست پولی به راحتی ممکن نیست و آنچه که مهم است حمایت از بخش تولید است، البته افزایش نرخ ارز در آستانه دو هزار یا ۱۸۰۰ تومان، شاید نوعی کمک به تولید کالاهای صادراتی باشد، اما در مجموع به نفع مملکت نیست، زیرا سهم بالای وارداتی که داریم موجب گرانتر شدن کالاها و حتی گرانتر شدن مواد اولیه می شود و آثار تورمی خود را بر جای می گذارد

رسا ـ‌ آیا راهکار کوتاه مدتی برای حل این بحران متصور است؟

مبارزه مسئولان با اخلالگران اقتصادی که با هدف تضعیف اقتصاد اسلامی بازار جامعه اسلامی ما را به چالش می کشند، بخشی از راهکارهای کوتاه مدت در زمینه حل بحران است.

الآن در بازار سکه و ارز و مانند آن، کسانی حضور دارند که استقلال اقتصادی کشور و روند آرامش اقتصادی را به خطر می اندازند، چه بسا از نظر فقهی و شرعی مصداق مفسد فی الارض باشند، البته در این باره باید به فقها و مراجع تقلید در این زمینه ها مراجعه کرد.

از این رو، وظیفه دولت و مسؤولان تصمیم گیر است که در این زمینه به راهکارهای کوتاه مدت برای رسیدن به عدالت و حفظ منافع ملی جامعه اسلامی بیش از پیش توجه کنند.

رسا ـ از این که وقت خود را در اختیار ما گذاشتید متشکرم.

خبرگزاری رسا ـ عضو شورای فقهی بانک مرکزی گفت: با توجه به این که عمده خریداران سکه ثروتمندانی هستند که منابع ملی را با قیمت کمتر خریداری و دو یا سه ماه آینده با رقم بالاتری می‌فروشند و این سود نصیب گروه‌هایی می‌شود که نه تولید کننده هستند و نه اقشار آسیب‌پذیر جامعه که بانک مرکزی در صدد حمایت از آنها باشد، در معاملات و مشروع بودن آنها شک و تردید می‌شود.

حجت الاسلام سیدعباس موسویان، عضو گروه بانکداری بدون ربا در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری رسا با اشاره به شکل‌های رایج خرید و فروش سکه در بازار گفت: امروزه در ایران چند نوع معامله سکه رایج است که یک شکل آن معامله نقدی سکه یا طلا است و این نوع معامله هیچ اشکال شرعی ندارد.

معامله نقدی طلا و سکه

وی در ادامه افزود: در این نوع معامله که شکل رایج و سنتی معاملات سکه است و در طلافروشی ها، جواهرفروشی ها و صرافی انجام می شود، افراد با مراجعه به این اماکن به صورت نقدی طلا و سکه مورد نیاز خود را به صورت نقدی خریداری می کنند.

معامله سلف
این پژوهشگر و اقتصاددان حوزوی اظهار داشت: نوع دیگری از معامله سکه که جدیدا راه افتاده است، فروش سلف سکه است، به این صورت که بانک مرکزی سکه را برای سه ماه یا چهار ماه آینده پیش فروش و پول آن را دریافت می‌کند.

وی خاطر نشان کرد:‌ از نظر فقهی قرارداد سلف یکی از قراردادهای پذیرفته شده در معاملات اسلامی است و به شرطی که ضوابط آن رعایت شود، معامله صحیح است، یکی از شرایط صحت معامله سلف‌، پرداخت کل قیمت کالا در مجلس قرارداد است.

حجت الاسلام موسویان یادآور شد: از این رو با توجه به این که در پیش فروش سکه بانک مرکزی کل قیمت را از مشتریان دریافت می کند و تحویل سکه به آینده موکول می شود، این نوع معامله صحیح است و مشکل شرعی ندارد.

وی تأکید کرد: در معامله سلف، در صورتی که کالا شخصی باشد، قیمت گذاری بر اساس توافق طرفین صورت می گیرد و رضایت و توافق طرفین کفایت می کند،‌ به طور مثال، فردی به عنوان شخص حقیقی یک تن برنج را پیش فروش می کند و تحویل آن را سه یا شش ماه آینده قرار می دهد، قیمت کالا نیز بر اساس توافق طرفین صورت می گیرد و اگر اختلافی پیش بیاید به قیمت بازار یا سوقیه مراجعه و بر اساس قیمت بازار اختلاف حل و فصل می شود.

نویسنده کتاب «ابزارهای مالی اسلامی» تصریح کرد: اما در صورتی که یک نهاد حاکمیتی مثل بانک مرکزی قصد پیش فروش اموال و ثروت های ملی همچون ارز، طلا و جواهرات را داشته باشد بحث پیچیده‌تر می‌شود.

فروش سکه زیر قیمت بازار از سوی بانک مرکزی اشکال شرعی دارد

وی ادامه داد: در این صورت باید نخست مشخص شود اصل خرید و فروش به مصلحت جامعه است یا خیر؟ و در مرحله دوم باید دارایی را به قیمت واقعی آن در بازار خرید و فروش کند و اگر بخواهد زیر قیمت بازار بفروشد باید یک استدلال منطقی پشت این خرید و فروش باشد.

عضو شورای فقهی بانک مرکزی بیان داشت: گاهی اوقات بانک مرکزی با هدف حمایت از بخش تولید، ارز مورد نیاز بخش فعال و تولید کننده اقتصادی را زیر قیمت بازار عرضه می‌کند یا به منظور معالجه یا برای واردات داروهای بیماران خاص ارزهایی با قیمت پایین‌تر در اختیار بیماران یا وارد کنندگان قرار می دهد، این مسأله از نظر شرعی هیچ اشکالی ندارد.

وی ابراز داشت:‌ اما اگر بانک مرکزی بدون هیچ توجیهی، ارز یا سکه را به قیمت پایین تر در اختیار افراد قرار دهد، این مسأله اشکال شرعی دارد و بانک مرکزی حق ندارد دارایی ها و ثروت های ملی را زیر قیمت در بازارهای ملی بفروشد.

نویسنده کتاب «بانکداری اسلامی» تأ‌کید کرد: امروز در خرید و فروش سکه بانک مرکزی سلف سکه را به قیمت ۵۴۶۰۰۰۰ ریال عرضه می کند در حالی که قیمت بازاری سکه به صورت نقدی و سلف خیلی بالاتر از این قیمت است.

وی تصریح کرد: با توجه به این که می دانیم به طور عمده، خریداران سکه ثروتمندانی هستند که منابع ملی را با قیمت کمتر خریداری و دو یا سه ماه آینده با رقم بالاتری می فروشند و این سود نصیب گروه‌هایی می‌شود که نه تولید کننده هستند و نه اقشار آسیب پذیر جامعه که بانک مرکزی در صدد حمایت از آنها باشد، در معاملات و مشروع بودن آنها شک و تردید می شود.

عضو گروه بانکداری بدون ربا، خاطر نشان کرد: بانک مرکزی اگر قصد تعادل در بازار طلا و سکه را دارد باید با قیمت بازار و تا زمانی که بازار را به حد اشباع برساند، وارد معامله شود، ‌البته جهت سامان دادن به بازار می تواند قیمت را به طور مثال در حد سه یا پنج هزار تومان زیر قیمت بازار بفروشد، در این صورت هم بانک مرکزی به هدف خودش می رسد و هم منابع و ثروت های ملی را ارزان در اختیار گروه های خاص قرار نمی‌دهد.

معامله آتی سکه
وی یادآور شد: معامله دیگری که در بازار سکه انجام می شود معاملات یا قرارداد‌های آتی روی طلاست، قراردادهای آتی در اصطلاح مالی قراردادی است که به موجب آن دو طرف تعهد به معامله می کنند، در این قرارداد، کالایی فروخته یا خریداری نمی شود.

حجت الاسلام موسویان بیان داشت: در این قرارداد یک طرف تعهد می‌دهد تعدادی سکه طلا را به قیمت معینی که در مجلس قرارداد مشخص می کنند در سررسید مشخص به فروش برساند و طرف مقابل هم متعهد می شود آن تعداد سکه طلا را به قیمت مورد توافق خریداری کند؛ به این معامله که دو تعهد در مقابل هم است، قرارداد آتی می گویند

وی ادامه داد:‌ در قرارداد آتی برای این که دو طرف ملزم شده و التزام و تعهد داشته باشند مبلغی را به عنوان تضمین یا ودیعه ـ‌ به طور مثال ده درصد قیمت تعداد سکه ها را ـ در اختیار کارگزار بورس قرار می‌دهند تا در سر رسید نکول نکنند و زیر قرارداد نزنند.

این پژوهشگر و نویسنده حوزوی تأکید کرد: قرارداد آتی بر خلاف آنچه گفته می شود یک قرارداد کالی به کالی، ‌غرری یا قماری است هیچ اشکالی ندارد و از نظر فقهی به طور دقیق در کمیته فقهی بورس و اوراق بهادار و همچنین در شورای فقهی بانک مرکزی بررسی و اثبات شده است که هیچ یک از این اشکالات بر قرارداد آتی وارد نیست.

وی تصریح کرد: اگر طرفین متعهد شوند که فروشنده آن دارایی را در سررسید خواهد فروخت و طرف متقابل هم متعهد می شود که دارایی را در سر رسید مقرر به قیمت مورد توافق خواهد خرید، این معامله اصطلاحا اشکال کالی به کالی ندارد زیرا اصلا بیع نیست که بگوییم بیع معامله کالی به کالی است و باطل است، بلکه مبادله دو تعهد است.

عضو شورای فقهی بانک مرکزی ادامه داد:‌ این معامله به دلیل این که ارکان معامله کاملا شفاف و روشن است و در آن نوع، زمان و قیمت معامله کاملا مشخص شده است، اشکال غرر ندارد.

وی ابراز داشت: اگر دو طرف شرط بندی روی نرخ سکه کنند، این قرارداد قماری می شود اما اگر دو طرف متعهد به خرید و فروش سکه در زمان معین باشند این اصطلاحا قمار نیست و قرار بر یک قرارداد بیع در آینده است،‌ از این رو اشکال قمار هم که بعضی مطرح می کنند در این معامله وجود ندارد.

حجت الاسلام موسویان خاطر نشان کرد:‌ با توجه به این که این معامله سلف نیست لازم نیست که کل قیمت معامله در مجلس قرارداد پرداخت شود، بلکه تعهد به انجام بیعی در آینده است و همان مقدار که طرفین ملزم به انجام قرارداد باشند و وجه تضمینی بگذارند کفایت می کند.

صحت معامله آتی مشروط به احراز قدرت معامله در سر رسید
وی یادآور شد: همچنین در کمیته فقهی سازمان بورس و شورای فقهی بانک مرکزی مطرح شده که اگر قرارداد آتی روی دارایی هایی مانند سکه، ارز، سهام یا دارایی‌های کالایی مثل کالاهای فلزی یا کشاورزی انجام شود معامله مشروط بر احراز قدرت معامله در سر رسید است.‌ اما اگر روی دارایی هایی مثل اوراق قرضه یا نرخ بهره یا شاخص سهام بخواهد قرارداد آتی صورت بگیرد این موارد را کمیته فقهی باطل و نامشروع می‌داند.

وی تصریح کرد: این سه نوع معامله در بازار انجام می‌گیرد که اگر شرایطش رعایت شود و قیمت‌گذاری، قیمت گذاری واقعی بازار باشد از نظر فقهی اشکال ندارد اما اگر قیمت ها واقعی نباشد یا شرایط سلف یا شرایط قرارداد آتی رعایت نشود معامله صحیح نخواهد بود.

عضو گروه بانکداری بدون ربا در پایان گفت:‌ وقتی که فردی از بانک مرکزی یا واسطه‌هایی که در ارتباط با بانک مرکزی هستند به طور مثال صرافی ها، ارزی را زیر قیمت جهت فعالیت تولیدی، واردات دارو یا مسافرت برای معالجه یا جهات خاص می گیرد این ارزها باید در محل خاص خودش مصرف شود و گرنه این معامله اشکال شرعی پیدا می‌کند.